Τετάρτη, 29 Δεκεμβρίου 2010

Ευχές, πηγαίνοντας προς το 2011

Εύχομαι για όλους,
να ρυθμίσουμε λίγο καλύτερα τη ζωή μας, ώστε να έχουμε περισσότερες χαρούμενες στιγμές.

Η καινούργια χρονιά μας δίνει ακόμη μιά ευκαιρία.

Ας οργανώσουμε τα ενδιαφέροντα και τις δραστηριότητές μας,
ας απορρίψουμε όσα μας στενοχώρησαν,
ας φροντίσουμε την υγεία μας χωρίς αναβολές,
ας βοηθήσουμε κάποιον που έχει ανάγκη,
ας αυτενεργήσουμε για βελτίωση των εργασιακών θεμάτων μας,
ας καταγράψουμε έξοδα και περαιτέρω ανάγκες αγορών,
ας προγραμματίσουμε τα μελλοντικά μας βήματα,
ας δημιουργήσουμε νέα έργα και καλλιτεχνήματα.

Ας γίνουμε λίγο πιο μορφωμένοι, πιο πολιτισμένοι, πιο ανθρώπινοι.

Εύχομαι να θέλουμε τόσα, όσα μπορούμε να πετύχουμε,
και να πετύχουμε τόσα, όσα θέλουμε.

Η ευτυχία είναι σχετικό μέγεθος. Μπορεί να την βρούμε με ένα χαμόγελο.

Κυριακή, 19 Δεκεμβρίου 2010

Έφυγε η Ρομιγί

Μερικοί "ξένοι" έχουν αποδείξει ότι ήσαν περισσότερο "Έλληνες", (μη το παρεξηγήσετε, εννοώ εργάτες που άοκνα παράγουν πειστήρια για την σπουδαιότητα της Ελλάδας), από όλους εμάς που έχουμε τον τίτλο από γεννησιμιού μας. Κι όταν φεύγουν για το μεγάλο ταξίδι, ο κόσμος μας γίνεται φτωχότερος.

Σήμερα έφυγε η Ζακλίν ντε Ρομιγί (Jacqueline Worms de Romilly), στα 97 της, (και το πληροφορήθηκα από το πολύ ενδιαφέρον ιστολόγιο του Θερσίτη). Η μορφωμένη Γαλλίδα φιλόλογος έγινε διάσημη για το έργο της σχετικά με την ιστορία, τη γλώσσα και τον πολιτισμό της Αρχαίας Ελλάδας, και τιμήθηκε με πολλά αξιώματα.

Σας δίνω συνδέσμους προς την Ελληνική Βικιπαίδεια εδώ, την Γαλλική Βικιπαίδεια εδώ, την Γερμανική Βικιπαίδεια εδώ.

Προτείνω να της ευχηθείτε καλό ταξίδι διαβάζοντας τα βιβλία της.

Σάββατο, 11 Δεκεμβρίου 2010

Έλεγχος ΑΦΜ

Μιλάμε σήμερα για την νομιμότητα ενός 9-ψήφιου ΑΦΜ (Αριθμού Φορολογικού Μητρώου), όπως καθορίστηκε το 1998 και ισχύει μέχρι σήμερα. Η διαδικασία που παρουσιάζουμε μπορεί να φανεί χρήσιμη σε όσους προγραμματίζουν εφαρμογές που συμπεριλαμβάνουν καταχωρήσεις ΑΦΜ.

Όταν εντοπιστεί πλαστός αριθμός, πρέπει να ενημερώνεται η σχετική ΔΟΥ. Αν κάποιος αποδέχεται παραστατικά με πλαστό ΑΦΜ, κινδυνεύει να χαρακτηριστεί συνεργός σε φοροδιαφυγή.

Αν μετρήσουμε τα ψηφία του ΑΦΜ από αριστερά προς τα δεξιά, το ένατο ψηφίο είναι ψηφίο ελέγχου (checkdigit), δηλαδή μπορεί να προκύψει από τα οκτώ πρώτα με κάποιες πράξεις.
Ο έλεγχος σε ένα τυχαίο ΑΦΜ γίνεται ως εξής : κάνουμε τις προκαθορισμένες πράξεις στα οκτώ πρώτα ψηφία και προκύπτει ένα ψηφίο. Συγκρίνουμε αυτό το εξαγόμενο με το τελευταίο ψηφίο του ΑΦΜ. Αν είναι διαφορετικά, τότε ο ΑΦΜ είναι λανθασμένος.

Οι πράξεις είναι οι παρακάτω :
* Το πρώτο ψηφίο πολλαπλασιάζεται με 256, το δεύτερο πολλαπλασιάζεται με 128, (κλπ, τρίτο με 64, τέταρτο με 32, πέμπτο με 16, έκτο με 8, έβδομο με 4, όγδοο με 2).
* Προσθέτουμε τα οκτώ γινόμενα.
* Το άθροισμα που βρήκαμε διαιρείται (ακέραια διαίρεση) με το 11 και βρίσκουμε το υπόλοιπο (που θα είναι ένας αριθμός από 0 μέχρι 10).
* Αν το υπόλοιπο είναι 10, θεωρούμε ότι βρήκαμε 0.
* Το υπόλοιπο συγκρίνεται με το ψηφίο ελέγχου, δηλαδή με το ένατο ψηφίο του ΑΦΜ.

Δίνουμε και ένα (δοκιμασμένο) υποπρόγραμμα σε γλώσσα Microsoft Visual Basic για τον έλεγχο ενός πεδίου Α_Φ_Μ (πεδίο χαρακτήρων, σε μια φόρμα Access), πριν αποθηκεύσουμε το περιεχόμενό του.

Private Sub Α_Φ_Μ_Exit(Cancel As Integer)
' Manolas Emmanuel, 2010
Dim DIG(9) As Integer
Dim DigSum As Integer, phliko As Integer, ypoloipo As Integer
Dim i As Integer, Msg1 As String

Cancel = 0
If IsNull([Α_Φ_Μ].Value) Then
MsgBox "Το αφμ είναι ασυμπλήρωτο!", vbOKOnly, "έλεγχος αφμ"
Cancel = 1
Else
If Mid(Msg1, 1, 1) = "*" Then
MsgBox "Το αφμ αρχίζει από * και δεν γίνεται έλεγχος!", vbOKOnly, "μη ελληνικό αφμ"
Else
Msg1 = [Α_Φ_Μ].Value & "AAAAAAAAA"
Msg1 = Mid(Msg1, 1, 9)
If IsNumeric(Msg1) Then
DIG(1) = 256 * CInt(Mid(Msg1, 1, 1))
DIG(2) = 128 * CInt(Mid(Msg1, 2, 1))
DIG(3) = 64 * CInt(Mid(Msg1, 3, 1))
DIG(4) = 32 * CInt(Mid(Msg1, 4, 1))
DIG(5) = 16 * CInt(Mid(Msg1, 5, 1))
DIG(6) = 8 * CInt(Mid(Msg1, 6, 1))
DIG(7) = 4 * CInt(Mid(Msg1, 7, 1))
DIG(8) = 2 * CInt(Mid(Msg1, 8, 1))
DIG(9) = CInt(Mid(Msg1, 9, 1))
DigSum = 0
For i = 1 To 8
DigSum = DigSum + DIG(i)
Next i
phliko = DigSum \ 11
ypoloipo = DigSum - (phliko * 11)
If ypoloipo = 10 Then
ypoloipo = 0
End If
If ypoloipo <> DIG(9) Then
Msg1 = "Βρήκα checkdigit " & CStr(ypoloipo) & " αλλά το τελευταίο ψηφίο είναι " & CStr(DIG(9))
MsgBox Msg1, vbOKOnly, "έλεγχος αφμ"
Cancel = 1
End If
Else
Msg1 = "Το αφμ δεν φαίνεται σωστό. Ελέγξτε το!"
MsgBox Msg1, vbOKOnly, "έλεγχος αφμ"
End If
End If
End If
End Sub


Ο έλεγχος γίνεται αν το πεδίο έχει περιεχόμενο.
Το περιεχόμενο αναμένεται (για ελληνικό ΑΦΜ) να είναι εννιά ψηφία.
Αν το περιεχόμενο του πεδίου έχει κατά λάθος λιγότερα ψηφία, το πρόγραμμα προσαρτά μηδενικά από δεξιά. (Το ΑΦΜ 000000000 περνάει τον έλεγχο ως νόμιμο, αν όμως έχουμε ορίσει το πεδίο Α_Φ_Μ να παίρνει μοναδικές τιμές μέσα στον πίνακα Εταιρείες, τότε μόνο για μια "εταιρεία" μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε. Προσωρινά, μέχρι να μάθουμε το σωστό).
Για ΑΦΜ άλλης χώρας μπορούμε να βάζουμε μπροστά έναν αστερίσκο [*] για να μην γίνεται ο έλεγχος για ψηφίο ελέγχου.
Αν το ΑΦΜ δεν είναι σωστό, τότε (με την εντολή [Cancel = 1]) δεν επιτρέπεται η καταχώρησή του.


Τα στοιχεία προέρχονται από το άρθρο "Η απόρρητη συνταγή του νέου ΑΦΜ" του Θάνου Τσίρου, που δημοσιεύτηκε στην υποενότητα "Οικονομία" της εφημερίδας "Κυριακάτικη (Ελευθεροτυπία)" σελ.11 την Κυριακή 18/10/1998.

Πέμπτη, 2 Δεκεμβρίου 2010

Animation

Είναι ένας καλός δημιουργός Animation (ταινίες με κινούμενα σχέδια) ο Alan Becker.

Αν δεν έχετε δει ποτέ δείγμα της δουλειάς του, σας δίνω τον σύνδεσμο εδώ για να επισκεφθήτε τις σελίδες που ο δημιουργός μάχεται με το δημιούργημά του (Animator vs Animation).
Σήμερα που δίνω τον σύνδεσμο, ανοίγει η προβολή για το [Animator vs Animation: The Movie, part 3], αλλά μπορείτε να βρήτε και τα προηγούμενα (1 και 2) και πολλές άλλες ταινιούλες.

Όσοι έχετε δουλέψει σε PC και έχετε παίξει διάφορα παιγνίδια θα αναγνωρίσετε το περιβάλλον και θα δείτε πώς το έχει μετατρέψει ο δημιουργός. Εγώ το χάρηκα!

Τετάρτη, 1 Δεκεμβρίου 2010

Ο κυβερνοπόλεμος έχει ξεκινήσει

Έγραφα πρόσφατα λίγα στοιχεία για κρυπτογράφηση.

Ποιός όμως θα ήθελε να είναι τα κείμενά του κρυπτογραφημένα;
Υπάρχουν διάφορες απαντήσεις.

[Μια εταιρεία που αναπτύσσει ένα νέο προϊόν, θέλει τα σχετικά με αυτό στοιχεία να είναι κρυπτογραφημένα για να αποφύγει τους ανταγωνιστές της].
[Ένας συγγραφέας που ετοιμάζει το νέο του βιβλίο, για να μη μάθει κανείς την ιδέα πριν από την έκδοση].
[Μια οργάνωση με θρησκευτικό αντικείμενο, που δεν θέλει να έχουν πρόσβαση στα ιερά κείμενα οι αμύητοι και οι άπιστοι].
[Μια οργάνωση με στρατιωτικό αντικείμενο, που δεν θέλει να μάθουν οι εχθροί τα σχέδια, τις εγκαταστάσεις, την δύναμη και τον εξοπλισμό της].
[Μια τράπεζα που επικοινωνεί με έναν πελάτη της].
[Ένα νοσοκομείο που επικοινωνεί με έναν ασθενή του].
[Καθένας που έχει παραβατική συμπεριφορά, με οποιοδήποτε αντικείμενο : πολιτικό, σεξουαλικό, οικονομικό].
Κλπ, κλπ.

Όπως βλέπετε μερικές δραστηριότητες είναι αθώες και άλλες είναι απαράδεκτες, ιδιαίτερα από τους κατέχοντες την εξουσία (πολιτική, στρατιωτική, οικονομική, κλπ). Άρα, αν κάποιος έχει κρυπτογραφημένα τα στοιχεία του, είναι κατά βάση ύποπτος, μέχρι να αποδείξει την αθωότητά του. (Δεν είναι αθώος μέχρι να αποδειχθεί η ενοχή του, διότι δεν συμφέρει αυτό).

Στο διαδίκτυο υποτίθεται ότι προωθείται η ελεύθερη έκφραση. Όποιος θέλει, γράφει ό,τι θέλει. Βέβαια πρέπει να έχει την ευθύνη για τα γραπτά του.
Αν είναι απλές ανοησίες, μπορούμε να αδιαφορήσουμε.

Μερικοί αναγνώστες μπορούν να παραπονεθούν για κάποιες (ανάρμοστες, αντεθνικές, άσεμνες κλπ) σελίδες στους παρόχους, και αυτοί βάζουν φραγμούς στην εμφάνιση των περιεχομένων.

Συμβαίνει όμως κάποιοι με τα γραπτά τους να θίγουν συμφέροντα. Τότε επιστρατεύονται οι χάκερ. (Από το hack=κομματιάζω, κτυπώ). Οι χάκερ κάνουν ηλεκτρονικές επιθέσεις στους υπολογιστές που στηρίζουν τις σελίδες με το ενοχλητικό περιεχόμενο. Με ένα καταιγισμό ερωτημάτων προς τον υπολογιστή βάσης τον γονατίζουν και δεν μπορεί να εξυπηρετήσει πιά (κατάσταση DOS=denial of service=άρνηση εξυπηρέτησης). Υπάρχουν και άλλες μέθοδοι.

Πώς επιστρατεύονται αυτοί οι άνθρωποι;
Αν είναι το θέμα εθνικό, προσφέρονται εθελοντικά. Αν είναι εμπορικό, ζητούν αμοιβή. Για πολύ σοβαρά θέματα, πρέπει να δίνονται πολλά χρήματα κάτω από το τραπέζι.

Ποιός κρίνει πόσο σοβαρό είναι ένα θέμα;
Ακολουθούνται δημοκρατικές διαδικασίες; Ας δούμε.
Διαβάστε το άρθρο στο PCW που λέει ότι η εταιρεία που δίνει τα ονόματα στο διαδίκτυο αποφάσισε να κόψει κάποια ονόματα επειδή εκεί έβρισκε κανείς δωρεάν κινηματογραφικές ταινίες.
Ο κόσμος του διαδικτύου αντιδρά δημιουργώντας μια διάχυτη δομή ονοματοδοσίας ώστε να μη διακόπτονται οι διαδικτυακές υπηρεσίες αν από βλάβη (οιουδήποτε τύπου) δεν μπορεί να λειτουργήσει ένας υπολογιστής εξυπηρέτησης.
Σημειώστε ότι η διανεμημένη γνώση είναι πολλές τάξεις μεγέθους σημαντικότερη από όσο μπορεί να εκτιμήσει σήμερα ο καθένας μας.

Ας δούμε και πιό σοβαρό θέμα.
Σήμερα η ιντερπόλ έβγαλε ένταλμα σύλληψης του υποτιθέμενου ιδρυτή του Wikileaks για υποτιθέμενα σεξουαλικά του εγκλήματα στην Σουηδία. (Δεν έχω γνώση των στοιχείων για τις κατηγορίες, κι αν είναι αλήθεια να τον τσακίσουν).
Τι ακριβώς κάνει το Wikileaks; Δημοσιεύει στοιχεία που εκθέτουν την κυβερνητική διγλωσσία.
Είπε η τάδε κυβέρνηση ότι εκκαθάρισε κάπου κάποια ημέρα και ώρα δεκαπέντε κακοποιούς; Έδειξε το Wikileaks ένα βίντεο γυρισμένο από τους στρατιώτες (!) ενός ελικοπτέρου που κάνουν (εκείνη την ημέρα και ώρα σε εκείνο τον τόπο) ενθουσιασμένοι σκοποβολή σε απλούς πολίτες και δημοσιογράφους και στη συνέχεια στους τραυματιοφορείς που πήγαν να τους μαζέψουν.

Σίγουρα κάτι είναι πάρα πολύ στραβό.
Αυτό που κατάλαβαν οι υπεύθυνοι της τάδε κυβέρνησης δεν ήταν ότι έπρεπε να μαζέψουν όσους στρατιωτικούς παρανομούσαν πυροβολώντας αμάχους από την άνεση του ελικοπτέρου τους, αλλά ότι έπρεπε να ξεκινήσουν οι ανακρίσεις για το πώς διέρρευσε το βίντεο (άρα παραδέχονται ότι είναι αυθεντικό, αλλιώς θα δεχόμασταν όλοι ότι ήταν κατασκευασμένο - τόσο φρικτό ήταν).

Και γιατί έβγαλε σήμερα το ένταλμα η ιντερπόλ; Ίσως γιατί πιέστηκε αφού άρχισε από χθες-προχθές η δημοσίευση στο Wikileaks εκατοντάδων χιλιάδων εγγράφων των διπλωματικών υπηρεσιών, τα οποία περιέχουν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες για την λεγόμενη [μυστική διπλωματία], και ήδη έχει αναγγελθεί διαρροή εγγράφων που να εκθέτουν τραπεζικούς χειρισμούς ανωτέρου επιπέδου.
Πρέπει να έχει ευθύνη το Wikileaks για τα γραπτά και τις πράξεις άλλων;
Πολύ σημαντικό ερώτημα για το οποίο δεν υπάρχει ακόμη απάντηση.(Πάντως προτιμώ να συλληφθεί και να δικαστεί στο Διεθνές δικαστήριο της Χάγης παρά να βρούνε το πτώμα του σε κάποιο χαντάκι, αν το βρούνε...)

Βρισκόμαστε στη μέση ενός φοβερού κυβερνοπολέμου. Κάποιοι θέλουν διαφάνεια παντού και κάποιοι όχι. Όλοι έχουν τα επιχειρήματά τους.

Εγώ λέω ότι αν η κατάσταση (οικονομική, στρατιωτική, κλπ) είναι καλή και βελτιώνεται, τίποτε δεν θα έπρεπε να αλλάξει.



20101206 : Διαβάστε μια άλλη παρουσίαση εδώ.

20101209 : Διαβάστε πώς είδαν το θέμα οι χάκερ Anonymous εδώ.

20101217 : Στον ιστοχώρο της εφημερίδας "Ελευθεροτυπία" φιλοξενείται ένα αντίγραφο του Wikileaks : http://wikileaks.enet.gr/.
Υπολογίζεται ότι έχουν εγκατασταθεί περισσότερα από 2000 αντίγραφα του Wikileaks σε διάφορους servers παγκοσμίως. Είναι όπως η μυθολογική Ύδρα, της κόβεις ένα κεφάλι και ξεπηδούν δύο κεφάλια στην θέση του ενός.

Σάββατο, 20 Νοεμβρίου 2010

Η εταιρεία Google μας εκπαιδεύει

Το γνωρίζετε ότι η Google σκανάρει βιβλία και τα διαθέτει σε όλους τους χρήστες.
Μιλάμε για χιλιάδες τόμους βιβλίων. Μέχρι τώρα ήταν στην πλειονότητά τους στην Αγγλική γλώσσα, πρόσφατα ξεκίνησε και η διάθεση βιβλίων στην Γαλλική γλώσσα.

Η αυτόματη μετάφραση των κειμένων από γλώσσες που δεν γνωρίζετε προς την δική μας προχωράει. Μερικές φορές είναι για γέλια, αλλά τουλάχιστον μπορεί να δώσει μια ιδέα για το περιεχόμενο του κειμένου. Καλύτερο αυτό από το να είναι εντελώς ακατάληπτο το κείμενο.

Αν ψάχνετε να μάθετε για κάτι, ας πούμε για την γλώσσα προγραμματισμού Perl, γουγλίστε [Perl Tutorial] και διαλέξτε αυτό που σας φαίνεται πιό καλογραμμένο.

Φτάσαμε όμως και στην αφορμή για την σημερινή ανάρτηση. Υπάρχει ένα ηλεκτρονικό βιβλιαράκι (σε Αγγλική γλώσσα) με τίτλο [20 Things I Learned About Browsers (Είκοσι πράγματα που έμαθα για φυλλομετρητές)] της Google που μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Μπορείτε να το διαβάσετε σε δόσεις, είναι αρκετά εύληπτο και σίγουρα θα μάθετε κάτι από τα βασικά.

Πέμπτη, 18 Νοεμβρίου 2010

Κρυπτογράφηση

Οι γενικές έννοιες ανταλλαγής κρυπτογραφημένων μηνυμάτων είναι οι εξής.
Έχουμε δύο μέρη που επικοινωνούν, αλλά θέλουν κάποια μηνύματά τους να είναι κρυπτογραφημένα.
Η κρυπτογράφηση του μηνύματος γίνεται με χρήση ενός μόνο Κλειδιού (Συμμετρική Κρυπτογράφηση), ή ενός Δημόσιου κλειδιού και ενός Ιδιωτικού κλειδιού (Μη Συμμετρική Κρυπτογράφηση).

Συμμετρική Κρυπτογράφηση (Symmetric Cryptography)

Υπάρχει μόνο ένα Κλειδί Key, που ανταλλάσσουν τα δύο άκρα της επικοινωνίας (ας πούμε ο Πελάτης Cust και η Τράπεζα Bank), το οποίο ισχύει μόνο για την διάρκεια μιάς σύνδεσης (session).
Το Μήνυμα Mesg κρυπτογραφείται με απλή εφαρμογή του κλειδιού, αλλά η δεύτερη εφαρμογή το επαναφέρει, ισχύει δηλαδή Mesg = { { Mesg * Key } * Key }.
Ο αποστολέας στέλνει κρυπτογραφημένο μήνυμα CryptoMesg = { Mesg * Key }, και
ο παραλήπτης το αποκρυπτογραφεί με εφαρμογή του ίδιου κλειδιού Mesg = { CryptoMesg * Key }.

Μη Συμμετρική Κρυπτογράφηση (Asymmetric Cryptography)

Υπάρχουν δύο είδη κλειδιών, το Δημόσιο Κλειδί ΔημΚλ και το ιδιωτικό Κλειδί ΙδιΚλ, που διαθέτουν το καθένα από τα δύο άκρα της επικοινωνίας (ας πούμε ο Πελάτης Πελ και η Τράπεζα Τρα), (δηλαδή υπάρχουν τέσσερα κλειδιά ΔημΚλΠελ, ΙδιΚλΠελ, ΔημΚλΤρα, ΙδιΚλΤρα).

Ο Πελάτης στέλνει (πιθανόν με συμμετρική κρυπτογράφηση) το δημόσιο κλειδί του ΔημΚλΠελ.
Η Τράπεζα στέλνει (πιθανόν με συμμετρική κρυπτογράφηση) το δημόσιο κλειδί της ΔημΚλΤρα.

Η Τράπεζα στέλνει το μήνυμά της ΜηνΤρα, κρυπτογραφώντας το με το ιδιωτικό κλειδί της ΙδιΚλΤρα, ως κρυπτογραφημένο μήνυμα ΚρυπτοΜηνΤρα = { ΜηνΤρα * ΙδιΚλΤρα }, και
ο Πελάτης το αποκρυπτογραφεί χρησιμοποιώντας το δημόσιο κλειδί της Τράπεζας ΔημΚλΤρα
και παίρνει το ΜηνΤρα = { ΚρυπτοΜηνΤρα * ΔημΚλΤρα }.

Ο Πελάτης στέλνει το μήνυμά του ΜηνΠελ, κρυπτογραφώντας το με το ιδιωτικό κλειδί του ΙδιΚλΠελ, ως κρυπτογραφημένο μήνυμα ΚρυπτοΜηνΠελ = { ΜηνΠελ * ΙδιΚλΠελ }, και
η Τράπεζα το αποκρυπτογραφεί χρησιμοποιώντας το δημόσιο κλειδί του Πελάτη ΔημΚλΠελ
και παίρνει το μήνυμα του Πελάτη ΜηνΠελ = { ΚρυπτοΜηνΠελ * ΔημΚλΠελ }.


Τα κλειδιά έχουν μήκος κάποια δυαδικά ψηφία (bits), ας πούμε 128 ή 256 bits. Όσο περισσότερα είναι, τόσο δυκολότερα σπάει η κρυπτογράφηση.
Τα κλειδιά και οι μέθοδοι κρυπτογράφησης θεωρούνται από μερικές χώρες σαν οπλικά συστήματα και απαγορεύεται δια νόμου η δημοσίευσή τους.
Αν θέλει κάποιος να βρει ιδιωτική (όχι κρατική) μέθοδο κρυπτογράφησης, να ψάξει στο διαδίκτυο για pgp (pretty good privacy).

Τετάρτη, 17 Νοεμβρίου 2010

Tango Serenissimo

Δεν θέλω ακόμη να μιλήσω για τα γεγονότα της ζωής μου που σχετίζονται με την ημερομηνία 17 Νοέμβρη. Για να απομακρύνω την σκέψη μου από τα δυσάρεστα, λέω να ασχοληθώ λίγο με την ποίηση.


Αρχίζω λοιπόν τις σχετικές με ποίηση αναρτήσεις με ένα ποίημα που μου χάρισε στις 04-07-2009 ο φίλος Γιώργος Κεντρωτής (Καθηγητής Ιονίου Πανεπιστημίου, ποιητής, μεταφραστής).
Βρισκόμασταν στο Συμπόσιο Ποίησης της Πάτρας. Η εκδήλωση κράτησε από 02 μέχρι 05 Ιουλίου 2009 και το θέμα της ήταν [Το Μοντέρνο στην Ποίηση].
Αυτή ήταν η 29η φορά που το Συμπόσιο Ποίησης υπηρετούσε τον αρχικό του στόχο, να μελετήσει τα γλωσσικά και ιδιαίτερα τα ποιητικά ζητήματα. Θα μιλήσουμε άλλη φορά για τα Συμπόσια Ποίησης.

Ο Γιώργος άρχισε να γράφει σε ένα έντυπο του Συμποσίου ένα κατεβατό με ιδιαίτερα γράμματα, αν και όχι τόσο ξεχωριστά όπως του Γιάννη Ρίτσου. Σκέφτηκα ότι ετοιμάζει την επόμενη ερώτηση για τους ομιλητές, ή κάποιο θέμα για το ποιητικό του ιστολόγιο [Το Αλωνάκι της Ποίησης] (που σήμερα βρίσκεται στις 3999 αναρτήσεις!!).

Τελικά έγραψε [Στον φίλο Εμμ. Μανωλά] και μου έδωσε το παρακάτω ποίημα, στο οποίο μπορείτε να θαυμάσετε την γλώσσα και την πολυσχιδή εξέλιξη.

TANGO SERENISSIMO

Ο δόγης ρίχνει στην Αδριατική το δαχτυλίδι
και το μπουλούκι οι γλάροι βουρ βουτάνε να το χάψουν.
Φωτόνια στην ατμόσφαιρα βυθίζονται εν είδει
περιστεριών στην άλμη, εκεί που πέφτουνε να κλάψουν
τα χνώτα del scirocco pigro τις τεμπέλες αύρες
κι οι βράχοι αριστερά-δεξιά σφυρίζουν ράκη τόνων
μιας μουσικής με αφρούς και μαύρες
φωτιές : οικόσημα απογόνων.

Αγόνους δρέπει επαίνους η ξανθή Γαληνοτάτη·
μα είν' όντως αινετοί οι Ενετοί (παρετυμολογία
ακούγεται - δεν είν' ωστόσο), αφού καβάλα στο άτι
του ανέμου, στων πανιών το γούβωμα μι' αναλογία
θεσπίζουν μυστικών και αποκεκαλυμμένων όρων
μιας σύμβασης λεόντειας με τα έθνη των ναυτίλων.
(Τό 'πε ο Γκολντόνι κατά κόρον
στον ίσκιο των φοινικοφύλλων.)

Τρίτη, 16 Νοεμβρίου 2010

Dilbert

Μου αρέσουν τα κόμικς. Υπάρχουν μερικά που δημοσιεύονται σε συνέχειες σε εφημερίδες και είναι εξαιρετικά, όπως η Μαφάλντα του Quino.
Σήμερα σας δίνω λίγο Dilbert (και έτσι μπορείτε να βρείτε τα υπόλοιπα στην σελίδα του στο διαδίκτυο).

Dilbert.com

-"Γουόλι, προχώρησες καθόλου το γράψιμο αυτού του προγράμματος;"
-"Η πρόοδος είναι δύσκολο να μετρηθεί στον χώρο του λογισμικού.
..Θα μπορούσες να μετρήσεις τις γραμμές του κώδικα που παράγω, αλλά αυτό θα βράβευε την έλλειψη αποδοτικότητας.
..Η τέχνη στην δουλειά αυτή είναι να συνδέεις τις σπάνιες στιγμές έμπνευσης με τις γνώσεις και τα μηχανήματα.
..Πραγματικά, πριν ένα σχεδόν λεπτό της ώρας μπορούσα να αισθανθώ την έμπνευση που πήγαζε από μέσα μου.
..Αλλά τότε με διέκοψες με την αφελή ερώτησή σου και η στιγμή χάθηκε.
..Ίσως θα έπρεπε να γυρίσεις στο γραφείο σου και να αναλογιστείς την ζημιά που προξένησες σήμερα εδώ.
..(Φεύγει τώρα το μοναδικό άτομο που έχει δουλειά λιγότερο πραγματική από την δική μου)."

Σάββατο, 13 Νοεμβρίου 2010

Μια δανεική συνέντευξη

Δεν έχω ζητήσει άδεια αναδημοσίευσης της συνέντευξης που πήρε ο πασίγνωστος δημοσιογράφος Θανάσης Λάλας από τον μάλλον άγνωστο στους περισσότερους Έλληνες Σίμουρ Πέιπερτ (Seymour Papert, μαθηματικό στο αμερικανικό MIT από την νοτιοαφρικανική Πραιτόρια, δημιουργό της γλώσσας προγραμματισμού LOGO), για το Βήμα της Κυριακής 26-07-1998. Την βρήκα στο διαδίκτυο (εδώ από τον Νίκο Δαπόντε) και επειδή έχει χρήσιμες ιδέες για την εκπαίδευση την αναδημοσιεύω. Αν έχω παρανομήσει, ζητώ κατ' αρχήν συγγνώμη και υπόσχομαι να αποσύρω την ανάρτηση με την πρώτη όχληση, εντωμεταξύ όμως διαβάστε την.



Σίμουρ Πέιπερτ: ο γκουρού της εκπαίδευσης (Από ΤΟ ΒΗΜΑ, ΘΑΝΑΣΗΣ ΛΑΛΑΣ, Κυριακή 26 Ιουλίου 1998)
Ο καλός δάσκαλος δεν λειτουργεί ως δάσκαλος αλλά ως ένας άνθρωπος ο οποίος εξακολουθεί να μαθαίνει μαζί με τους μαθητές του.

Τον χαρακτηρισμό του τίτλου μπορώ πια να τον επιβεβαιώσω κι εγώ! Είναι εύκολο αν καθήσεις όπως εγώ τρεις ώρες πλάι του, συζητώντας ό,τι σου περνάει απ’ το μυαλό σαν αεράκι, να καταλάβεις ότι ο ιδιοφυής αυτός κύριος που με τη γενειάδα του θυμίζει παραμυθά ή αφηγητή ιστοριών του Ιουλίου Βερν είναι ένας άνθρωπος που έχει να πει «ό,τι πιο νέο υπάρχει» γύρω από την εκπαίδευση, τη μάθηση, τη γνώση, τους δασκάλους, τους μαθητές, τα παιδιά, τους ενηλίκους, τους πολιτικούς και τους καλλιτέχνες. Σύμβουλος και προσωπικός φίλος του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Αλ Γκορ, αγωνίζεται για το δικαίωμα στην «αλλαγή», για το δικαίωμα στην «προσωπική επιλογή». Ενας άνθρωπος της εκπαίδευσης βουτηγμένος ως το υψηλότερο άκρο της κεφαλής του στο σύστημα μάθησης, ένας άνθρωπος που τολμά να ομολογήσει ότι η εξουσία πυροβολεί θανατηφόρα τη δημιουργικότητα, φοβάται σαν τον διάβολο τον εαυτό της, βάζει τρικλοποδιές στους ιδιοφυείς και ρίχνει με τα μούτρα τους ανθρώπους στην κατανάλωση για να μην την απειλούν!
Ο «γκουρού της εκπαίδευσης», καθισμένος αναπαυτικά στην πολυθρόνα του στον δέκατο όροφο του ξενοδοχείου Χίλτον της Αθήνας, με τη σύζυγό του πλάι του έτοιμη να παρέμβει αν χρειασθεί, χαμογελάει κάθε φορά που τον ρωτάω αν «υπάρχει ευτυχία», αν «είναι αριστερός», αν «ο Μαρξ και ο Σαίξπηρ σε μια φανταστική παρέα θα τσακώνονταν»! Ο κύριος που είναι σήμερα καθισμένος αναπαυτικά στις σελίδες του «Αλλου Βήματος» είναι ίσως μια από τις πιο ενδιαφέρουσες επιστημονικές σκέψεις που έχω συναντήσει όλα αυτά τα χρόνια που κάνω αυτή τη δουλειά. Είναι φρέσκος σαν φρούτο που δεν έχει υποστεί μετάλλαξη, είναι από αυτούς που τολμούν να πουν ότι «η δυστυχία και ο πόνος είναι πηγή έμπνευσης και δημιουργικότητας»! Πριν από αυτή τη συνάντηση είχα προσπαθήσει τρεις ακόμη φορές να τον συναντήσω αλλά ήταν αδύνατον. Αυτή η συνάντηση ήρθε από τον ουρανό και με βρήκε κατακέφαλα, αλλά τώρα που συνέρχομαι καταλαβαίνω ότι η δυσκολία να έρθουμε σε επαφή τις προηγούμενες φορές ήταν δικαιολογημένη… Αλίμονο αν αυτόν τον άνθρωπο ήταν εύκολο να τον συναντήσεις… Θα απομυθοποιείτο η ρήση του «η ουσία βρίσκεται στη δυσκολία»… Αστειεύομαι, αλλά σοβαρολογώ… Η δυσκολία να συναντηθείς με έναν τέτοιο άνθρωπο δεν είναι πόζα εκ μέρους του, είναι το δικαίωμά του να εκμεταλλεύεται όσο πιο πολύτιμα μπορεί τον χρόνο του. Τέλος όμως οι δικές μου φλυαρίες. Σε κάποιο βιβλίο, στο μέλλον ίσως πω πώς βρέθηκα μπροστά σ’ αυτό που έψαχνα δύο χρόνια τώρα… Εσείς απολαύστε το αποτέλεσμα μιας ενδιαφέρουσας συνάντησης. Αυτά.

¬ Πιστεύετε ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ επιφάνειας και βάθους;
«Βεβαίως. Νομίζω όμως ότι γίνεται μεγάλη μάχη για να γεφυρώσουμε τη διαφορά αυτή και για να μπορέσουμε αυτά τα δύο να τα συμβιβάσουμε».

¬ Πιστεύετε ότι είμαστε σε θέση να γεφυρώσουμε τη διαφορά αυτή;
«Είναι δύσκολο και γι’ αυτό, ό,τι και αν κάνουμε, η διαφορά αυτή είναι σίγουρο ότι θα συνεχίσει να υπάρχει».

¬ Γιατί;
«Γιατί είναι πολύ εύκολο να παρασυρθείς και να δώσεις έμφαση σε κάτι που σου συνέβη πριν από λίγο ή σε κάτι που έκανες χθες, με αποτέλεσμα να μην ασχοληθείς με πράγματα που είναι σημαντικότερα και πιο ουσιαστικά για τη ζωή. Η καθημερινότητα παίρνει αξία κλέβοντας τη ματιά μας από την ουσία».

¬Πώς εξηγείτε τη δύναμη αυτή της επιφάνειας να κλέβει τη ματιά μας από την ουσία, από το βάθος;
«Εγώ πιστεύω ότι όλα τα πράγματα που κάνουμε στην καθημερινότητά μας τα υπαγορεύουν οι βαθύτερες πεποιθήσεις που έχουμε ως άνθρωποι. Συχνά όμως ξεχνάμε τις βαθύτερες πεποιθήσεις μας, αμελούμε να ασχοληθούμε με τα κίνητρα των πράξεών μας και έτσι χάνουμε την ισορροπία ανάμεσα στο άμεσο, στο εύκολο και στο θεμελιώδες».

¬ Αυτό είναι ένα κύριο σύμπτωμα του αμερικανικού τρόπου ζωής που δεν συμβαίνει τόσο έντονα αλλού…
«Δεν θα διαφωνήσω μαζί σας. Η αμερικανική κουλτούρα πιστεύω ότι ευνοεί το άμεσο. Εγώ το ζω αυτό σε ό,τι έχει να κάνει με την εκπαίδευση - ένα χώρο που τον γνωρίζω καλά γιατί τελευταία με έχει απασχολήσει πάρα πολύ και από επαγγελματικής άποψης. Στην Αμερική όλες οι συζητήσεις γύρω από την εκπαίδευση π.χ. είναι πολύ εύκολο να στραφούν σε θέματα όπως η βαθμολογία των μαθητών ή το πρόβλημα της βίας στα σχολεία. Οχι ότι και αυτά δεν είναι σημαντικά θέματα αλλά με το να επικεντρώνουν οι άνθρωποι όλο το ενδιαφέρον τους εκεί χάνουν την ουσία. Τον Απρίλιο είχα πάει στη Βραζιλία για να παρευρεθώ ως ομιλητής σε μια διάσκεψη με θέμα “Πώς μπορεί να αλλάξει μια χώρα μέσα από αλλαγές στην εκπαίδευσή της”. Αυτή είναι μια συζήτηση που στην Αμερική, ας πούμε, δεν πρόκειται ποτέ να ακούσεις να γίνεται».

¬Επ’ ευκαιρία, εσείς πιστεύετε ότι είναι δυνατόν να αλλάξει μια χώρα με την αλλαγή του εκπαιδευτικού συστήματός της;
«Κατ’ αρχάς δεν πιστεύω ότι η εκπαίδευση από μόνη της μπορεί να αλλάξει μια χώρα. Οταν όμως τη σκεφθείς ως βασικό κομμάτι ενός ευρύτερου σχεδίου αλλαγών που θέλεις να προκαλέσεις, τότε αυτόματα αλλάζει όλο το σκεπτικό γύρω από αυτήν. Εχεις, δηλαδή, μια άλλη αντίληψη για το πώς πρέπει να είναι η εκπαίδευση. Αυτό είναι κάτι που συναντάς συχνότερα στις λεγόμενες αναπτυσσόμενες χώρες. Επειδή οι χώρες αυτές θέλουν να αναπτυχθούν, έχουν και τη βούληση να ασχοληθούν με σοβαρά θέματα».

¬Αλήθεια, ποια πιστεύετε ότι είναι η κατάσταση της εκπαίδευσης στις ΗΠΑ;
«Την Αμερική θα τη χαρακτήριζα αυτοϊκανοποιούμενη χώρα και, επειδή είναι ήδη ανεπτυγμένη, θεωρεί ότι δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια για να πάει ακόμη μακρύτερα στον χώρο της εκπαίδευσης ¬ έτσι κάθεται και ασχολείται με λεπτομέρειες. Προσωπικά πιστεύω ότι μια χώρα αλλάζει μόνο όταν αλλάξει το εκπαιδευτικό σύστημά της, με την προϋπόθεση όμως ότι θα είναι αυτή η αλλαγή στο εκπαιδευτικό σύστημά της βασικό κομμάτι μιας γενικότερης αλλαγής που θα αφορά και άλλα, εξίσου σημαντικά θέματα».

¬Γιατί τα εκπαιδευτικά συστήματα επιλέγουν να μην αξιολογούν τους μαθητές με βάση το ουσιαστικό;
«Από τη στιγμή που η εκπαίδευση αρχίζει να λειτουργεί ως θεσμός, μετατρέπεται αυτομάτως σε όργανο της συντήρησης. Ειδικά σήμερα, σε μια εποχή όπου ο κόσμος αλλάζει πολύ γρήγορα, βλέπεις τις εκπαιδευτικές δομές στις περισσότερες χώρες να αποτελούν πάνω από όλα ένα είδος γραφειοκρατίας. Και ποιο είναι το βασικό χαρακτηριστικό κάθε γραφειοκρατίας; Το γεγονός ότι δεν είναι ευέλικτη, δεν μπορεί δηλαδή να αλλάζει γρήγορα, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα τεράστιο κενό ανάμεσα στην κοινωνία και στον θεσμό του σχολείου».

¬Δυστυχώς τα εκπαιδευτικά συστήματα δημιουργούνται από τη μεριά της εξουσίας, επομένως είναι συστήματα καταστολής και όχι αφύπνισης…
«Συμφωνώ απολύτως με αυτό που λέτε, απλώς θεωρώ ότι σήμερα η κατάσταση έχει γίνει ακόμη χειρότερη. Τα εκπαιδευτικά συστήματα σήμερα δεν υπηρετούν ούτε τις ανάγκες της σύγχρονης εξουσίας… Οι ανάγκες της εξουσίας και της κοινωνίας σήμερα έχουν αλλάξει πολύ και τα εκπαιδευτικά συστήματα κάθε άλλο παρά δείχνουν να τις υπηρετούν. Θυμίζουν δεινόσαυρους που υπάρχουν μόνο για να υπηρετούν τις δικές τους ανάγκες και κανενός άλλου, εκτός ίσως από αυτές που είχε η εξουσία τον περασμένο αιώνα. Ισως να αποτελεί φαινόμενο του 20ού αιώνα το γεγονός ότι δημιουργήθηκε ένας τεράστιος γραφειοκρατικός μηχανισμός ο οποίος για να λειτουργήσει απαιτεί μια συγκεκριμένη λογική η οποία δεν έχει κανένα απολύτως νόημα πια».

¬ Οι άνθρωποι έχουν τρόπο να μάθουν σήμερα;
«Πρώτα από όλα, το σίγουρο είναι ότι οι άνθρωποι δεν θα πάψουν ποτέ να μαθαίνουν… Και πιστεύω ότι τα περισσότερα πράγματα τα μαθαίνουν ερήμην του επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος, έξω δηλαδή από τη λογική με την οποία αυτό λειτουργεί. Σήμερα μία από τις βασικές λειτουργίες του σχολείου είναι να διδάσκει στους μαθητές να είναι υπάκουοι παρά δημιουργικοί. Πιστεύω ότι αυτό είναι ο σύγχρονος κόσμος και αυτό δεν θα συνεχίσει να το ανέχεται για πολύ. Σήμερα τι γίνεται; Υπάρχουν πλέον για τους νέους ανθρώπους καινούργια κανάλια μέσα από τα οποία μπορούν να προσεγγίζουν τη γνώση. Εννοώ μέσα από την ψηφιακή τεχνολογία, μέσω του Internet… Ισως το πιο σημαντικό φαινόμενο που χαρακτηρίζει σήμερα την εκπαίδευση είναι η πρόσβαση που μπορούν να έχουν ακόμη και τα μικρά παιδιά σε άπειρες πηγές γνώσης, φαινόμενο που τα κάνει πνευματικά πολύ πιο ανεξάρτητα από όσο μπορούσαν να είναι στο παρελθόν. Γιατί πάντα τα παιδιά έβρισκαν τρόπους να μαθαίνουν πράγματα ανεξάρτητα από το σχολείο, απλώς σήμερα αυτό έχει πάρει μεγαλύτερη έκταση. Νομίζω ότι με αυτόν τον τρόπο αλλάζει πλέον ριζικά όλη η προοπτική της εκπαίδευσης σε τέτοιο βαθμό που σε 10 ή 20 χρόνια από τώρα το πιο πιθανόν είναι το υπάρχον σχολικό σύστημα να έχει καταρρεύσει εντελώς. Είναι φυσικό να συμβεί κάτι τέτοιο όταν σε μια χώρα όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες τα παιδιά ολοένα και περισσότερο αποκτούν γνώσεις ανεξάρτητα από το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα. Οι εμπειρίες τους έξω από το σχολείο είναι τόσο σημαντικές που θα τους είναι πλέον πολύ δύσκολο να αντέξουν αυτό που τους προσφέρεται μέσα από το σχολείο. Για πρώτη ίσως φορά στην ιστορία της εκπαίδευσης τα παιδιά αρχίζουν να αποτελούν μια πανίσχυρη δύναμη που θα πιέσει προς την κατεύθυνση της αλλαγής του συστήματος».

¬Πώς όμως το σύστημα επέτρεψε στην τεχνολογία να εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να αποτελέσει απειλή εναντίον του;
«Μα η αλλαγή αυτή συνέβη ερήμην της εξουσίας, έξω από το δικό της πλαίσιο. Μπορεί να είμαστε ακόμη στην αρχή αλλά η αρχή αυτή είναι πια γεγονός… Βλέπεις σήμερα ολοένα και περισσότερα παιδιά να δουλεύουν με κομπιούτερ έξω από το σχολείο, είτε στο σπίτι τους είτε σε ειδικά κέντρα, αλλά πάντως σίγουρα εκτός σχολείου. Ολοένα και περισσότερα παιδιά μαθαίνουν σήμερα να χειρίζονται αυτά τα μηχανήματα».

¬Θέλετε, δηλαδή, να πείτε ότι το σύστημα δεν διέκρινε την απειλή αυτή εν τη γενέσει της;
«Οχι, δεν τη διέκρινε».

¬ Πώς το εξηγείτε αυτό;
«Απλό. Ολα τα συστήματα στην ουσία είναι κουτά… (γέλια) Εμείς νομίζουμε ότι τα συστήματα είναι έξυπνα. Πολύ σπάνια όμως μπορούν τα ίδια τα συστήματα να δουν αυτό που συμβαίνει κάτω από τη μύτη τους. Ενα σύστημα, από τη στιγμή που μπαίνει στη λογική της συντήρησης, από τη στιγμή που εναντιώνεται στο άνοιγμα του μυαλού και στην ιδέα της αλλαγής, αρέσκεται να πιστεύει στην ίδια του την προπαγάνδα, στις ιστορίες που ουσιαστικά μόνο του δημιουργεί. Οπότε πώς να λειτουργήσει το μυαλό του εφόσον ουσιαστικά το κρατάει κλειστό; Νομίζω ότι θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον να ασχοληθεί κανείς με τη μελέτη του φαινομένου και τη λογική της γραφειοκρατίας. Προσωπικά έχω μελετήσει πολύ τη δημιουργία της Σοβιετικής Ενωσης και τον τρόπο με τον οποίον τελικά κατέρρευσε. Μιλάμε για αντιπροσωπευτικό παράδειγμα συστήματος το οποίο βασίστηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου στη γραφειοκρατία, σε μια γραφειοκρατία η οποία ήταν εντελώς ανίκανη να κατανοήσει τα ίδια τα προβλήματά της. Το σοβιετικό σύστημα πίστεψε κάποια στιγμή στην ίδια την προπαγάνδα του. Οταν άρχισε κάπως να κατανοεί την παγίδα όπου είχε πέσει - επί Γκορμπατσόφ, στη δεκαετία του ’80 -, δεν μπόρεσε να δει την πηγή αυτών των προβλημάτων, γι’ αυτό και βάλθηκε να διορθώνει πράγματα τα οποία ουσιαστικά ήταν λεπτομέρειες. Η αδυναμία αυτή τελικά οδήγησε στην κατάρρευση».

¬Το αμερικανικό σύστημα, όπως είπατε και εσείς πριν, έχει αναπτύξει και αυτό μια γραφειοκρατία πολύ κραταιά. Κινδυνεύει από τη γραφειοκρατική αυτή διόγκωση το αμερικανικό σύστημα;
«Οπουδήποτε και αν μιλάμε για γραφειοκρατία, πιστεύω ότι, λόγω της φύσης του φαινομένου, υπάρχουν εγγενή προβλήματα τα οποία μοιραία κάποια στιγμή οδηγούν στην κατάρρευση. Στις ΗΠΑ, επειδή είναι ομοσπονδιακό κράτος, το γραφειοκρατικό σύστημα δεν έχει ομοιογένεια και αυτό λειτουργεί ανασταλτικά στην επερχόμενη κατάρρευση. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι έχει αποφευχθεί ο κίνδυνος. Ο μεγαλύτερος και πιο έξυπνος γραφειοκρατικός μηχανισμός στον κόσμο είναι αυτός της CIA. Τελευταία κάνω μια προσπάθεια να μελετήσω τους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς αυτού του έξυπνου συστήματος που λέγεται CIA. Οσο προχωράω τόσο περισσότερο εντυπωσιάζομαι από τον τρόπο λειτουργίας του. Εχω καταλήξει ότι τα πάντα είναι υπό τον πλήρη έλεγχο αυτού του μηχανισμού, ώσπου έρχεται το περιστατικό με τις πρόσφατες πυρηνικές δοκιμές στην Ινδία… Τα σαΐνια της CIA δεν πήραν χαμπάρι… Οι αμερικανοί πράκτορες δεν πήραν χαμπάρι τι επρόκειτο να συμβεί στην Ινδία. Το πιο ενδιαφέρον από όλα, το οποίο τώρα τελευταία ήρθε στο φως, είναι το γεγονός ότι αυτοί είχαν στα χέρια τους όλες τις πληροφορίες που τους χρειάζονταν ώστε να μπορέσουν να κάνουν μια τέτοια πρόβλεψη - δορυφορικές φωτογραφίες, έλεγχος της προετοιμασίας που γινόταν - και όμως, παρ’ όλα αυτά, δεν προέβλεψαν το γεγονός. Νομίζω ότι είναι ένα παράδειγμα απολύτως αντιπροσωπευτικό για το πώς λειτουργεί από μέσα η γραφειοκρατία. Μια κραταιά γραφειοκρατία μπορεί να έχει όλες τις πληροφορίες αλλά λόγω έλλειψης ευελιξίας και καθαρής σκέψης να μην μπορεί να αντιδράσει και να καθορίσει τα γεγονότα».

¬Αρα η πληροφορία θέλει το καθαρό και ευέλικτο μυαλό μας για να αποκτήσει την αξία που περιέχει.
«Αυτό που θέλω εγώ να τονίσω είναι το γεγονός ότι το γραφειοκρατικό σύστημα ενισχύει αυτή την πιθανή αδυναμία καθαρής και ευέλικτης σκέψης αντί να την καλύπτει. Γι’ αυτό το εκπαιδευτικό σύστημα στην ιδανική μορφή του θα έπρεπε να προσπαθεί να ελαχιστοποιήσει αυτή την αδυναμία και να προετοιμάσει τους ανθρώπους έτσι ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν το απροσδόκητο, να ξέρουν ότι στην επόμενη γωνία της ζωής τους το πιο πιθανόν να συμβεί είναι να συναντηθούν με αυτό που δεν είχαν προβλέψει. Ο μεγαλύτερος στόχος σε έναν κόσμο που αλλάζει αστραπιαία θα έπρεπε να είναι η προετοιμασία των παιδιών στην αλλαγή, ώστε να θεωρούν δεδομένο ότι τα πράγματα μπορεί και να εξελιχθούν διαφορετικά από ό,τι είχαν προβλέψει και να είναι σε θέση να λειτουργούν αναλόγως. Δυστυχώς το σχολείο σήμερα προσπαθεί να μας βάλει σε έναν τρόπο σκέψης που έχει να κάνει με το πώς πρέπει να αντιδράμε σε συγκεκριμένες προβλεπόμενες καταστάσεις… Σου βάζουν, ας πούμε, κάποια τεστ για να ελέγξουν αν έχεις μάθει τι πρέπει να κάνεις σε συγκεκριμένες καταστάσεις που σου έχουν υποδείξει. Το σημαντικό όμως δεν είναι αυτό: να ξέρεις δηλαδή, εκ των προτέρων πώς θα αντιδράσεις σε μια κατάσταση η οποία είναι αναμενόμενη. Το θέμα είναι να μπορείς να λειτουργήσεις κάτω από συνθήκες για τις οποίες κανένας δεν σε έχει προετοιμάσει».

¬Ακριβώς. Πράγμα όμως το οποίο δεν συμβαίνει γιατί το σύστημα συνήθως προσπαθεί να νεκρώσει τον τρόπο που έχει ο καθένας να αντιδρά απέναντι στο απρόοπτο. Οπότε, αν δεν μπορείς να αντιδράσεις, τι νόημα έχει να είσαι καλά πληροφορημένος;
«Κοιτάξτε, όντως ακούω να γίνεται πολύς λόγος για την αξία που έχει η πληροφορία στην εποχή μας. Το θέμα είναι ότι από μόνη της αυτή καθαυτή η πληροφορία δεν έχει καμία δύναμη. Εξαρτάται, όταν σου δίνεται, από το πώς μπορείς εσύ να την αξιοποιήσεις. Και ειδικά όταν μιλάμε για παιδιά, εκείνο που έχει σημασία δεν είναι να τα φορτώνεις με ένα κάρο πληροφορίες αλλά να τα ενθαρρύνεις προς την κατεύθυνση της δράσης, να τους δίνεις τόσες πληροφορίες όσες τους χρειάζονται για να δημιουργούν πράγματα από μόνα τους».

¬ Το σύστημα πάντως έχει κάνει σημαία του την πληροφορία και δεν λέει κουβέντα για δημιουργικότητα και ελεύθερη έκφραση…
«Εγώ έχω ταχθεί πολλές φορές εναντίον του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιούμε σήμερα την τεχνολογία, τη βασική, δηλαδή, πηγή πληροφόρησης. Τα κομπιούτερ δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μία πλευρά του νομίσματος. Οντως αποτελούν πηγή από την οποία αντλούμε πληροφορίες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι και η πιο σημαντική, γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι υπάρχει και κάτι άλλο που λέγεται αξιοποίηση της πληροφορίας και σε ό,τι αφορά τα παιδιά και την εκπαίδευσή τους αυτό είναι πολύ πιο σημαντικό. Χρησιμοποιώντας σήμερα την ψηφιακή τεχνολογία μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα με προγράμματα πολύ πιο δύσκολα και περίπλοκα. Εγώ αυτό που προσπάθησα να κάνω με τα παιδιά είναι να τους προσφέρω την τεχνολογία ως υλικό με το οποίο στη συνέχεια θα μπορούσαν να χτίσουν, να φτιάξουν πράγματα μόνα τους. Τα παιδιά έτσι μαθαίνουν σιγά σιγά να τα βγάζουν πέρα με όλο και πιο δύσκολα προγράμματα, το μυαλό τους μαθαίνει να κατεβάζει ιδέες και αποκτούν εμπειρία η οποία αργότερα θα τους φανεί πολύ χρήσιμη. Θα σας πω κάτι πολύ απλό για να μπορέσετε να καταλάβετε ποιο είναι το ζητούμενο για μένα. Πάρτε για παράδειγμα τα video-games. Παρ’ όλο που όλα σχεδόν τα παιδιά ξέρουν να τα παίζουν, είναι πολύ λίγα αυτά που μπορούν να δημιουργήσουν μόνα τους ένα παιχνίδι. Ωστόσο, φτιάχνοντας μόνα τους το παιχνίδι που θα βάλουν μετά στο κομπιούτερ για να παίξουν, μαθαίνουν πολύ περισσότερα από ό,τι αν τους είχε δοθεί έτοιμο. Εκτός αυτού, αποκτούν έτσι την ψυχολογία ανθρώπων που όχι μόνο καταναλώνουν αλλά κυρίως παράγουν και απέναντι σε αυτά που καταναλώνουν αποκτούν μια κριτική στάση. Πάντως το πιο σημαντικό από όλα είναι η αυτοπεποίθηση που τους δίνει η αίσθηση ότι μπορούν να τα βγάλουν πέρα με δύσκολα πράγματα».

¬ Για σας ποιος είναι ο ρόλος του δασκάλου σήμερα;
«Ο ρόλος του είναι να βοηθάει τα παιδιά να κάνουν την πληροφορία πράξη, δημιουργία».

¬Ο καλός μαθητής είναι δημιούργημα ενός καλού δασκάλου ή μήπως είναι ο καλός μαθητής που κάνει τον καλό δάσκαλο;
«Ο καλός δάσκαλος δεν λειτουργεί καν ως δάσκαλος αλλά ως ένας άνθρωπος ο οποίος εξακολουθεί να μαθαίνει μαζί με τους μαθητές του. Αν μεγάλοι και μικροί, δάσκαλοι και παιδιά, μάθαιναν ο ένας από τον άλλον, η κατάσταση στα σχολεία θα ήταν ιδανική. Προσέξτε, αν θέλεις να γίνεις καλός ξυλουργός, θα ψάξεις να βρεις κάποιον ο οποίος είναι καλός στο είδος του και θα πας να δουλέψεις μαζί του. Με αυτόν τον τρόπο θα μάθεις σωστά την τέχνη και θα γίνεις και εσύ καλός ξυλουργός. Τα παιδιά θέλουν να γίνουν καλοί μαθητές, έτσι δεν είναι; Αυτό είναι το ζητούμενο. Καλός μαθητής είναι αυτός που είναι καλός στο να μαθαίνει… Αν λοιπόν βάλεις ένα παιδί κοντά σε έναν άνθρωπο ο οποίος ξέρει να μαθαίνει, θα μάθει και το παιδί να μαθαίνει. Δεν ξέρω αν με καταλαβαίνετε…».

¬ Απολύτως.
«Οι δάσκαλοι που συναντά κανείς στα σχολεία συνήθως δεν δίνουν την εντύπωση ότι εξακολουθούν να μαθαίνουν. Η νοοτροπία που επικρατεί είναι ότι ο δάσκαλος είναι ένας άνθρωπος ο οποίος ό,τι είχε να μάθει το έμαθε εδώ και πολύ καιρό και βρίσκεται τώρα εδώ για να μας πει αυτά που έμαθε κάποτε. (γέλια). Μη μου πείτε ότι δεν είναι παράδοξο αυτό. Με αυτό το πείραμα που σας έλεγα πριν, με τα video-games, προσπαθήσαμε να τα αλλάξουμε λίγο τα πράγματα. Αφήσαμε τα παιδιά ελεύθερα, να δουλέψουν μόνα τους και να φτιάξουν το καθένα από ένα παιχνίδι. Συνήθως την ώρα που δουλεύουν βρίσκουν μπροστά τους προβλήματα τα οποία τα αντιμετωπίζουν εκείνη την ώρα για πρώτη φορά. Ο δάσκαλος ως μεγαλύτερος έχει την εμπειρία και την ωριμότητα που χρειάζεται για να μπορεί να τα βοηθήσει, όχι όμως ότι έχει έτοιμη και τη λύση τους. Για να βρεθεί η λύση πρέπει δάσκαλος και μαθητής να συνεργασθούν και να ψάξουν από κοινού».

¬ Μαθαίνουμε καλύτερα παρέα από ό,τι μόνοι;
«Η μάθηση, όπως και ο χορός, είναι υπόθεση για δύο, είναι μια εμπειρία η οποία βασίζεται στην αμοιβαιότητα».

¬ Η δυσκολία μάς κάνει πιο δημιουργικούς από την ευκολία;
«Για ανεξήγητους λόγους ό,τι είναι εύκολο είναι συγχρόνως και βαρετό. Κανένας δημιουργικός άνθρωπος δεν θέλει να ασχολείται με βαρετά πράγματα».

¬ Γιατί ό,τι είναι εύκολο είναι και πληκτικό;
«Μα δεν το λέω ως δεδομένο, το λέω επειδή το διαπιστώνω. Ως εκπαιδευτικός θεωρώ ότι αυτό που ισχύει για μένα ισχύει και για τα παιδιά. Δεν νιώθω ότι έχω το δικαίωμα να επιβάλλω στους άλλους να κάνουν πράγματα που εγώ δεν θα ‘θελα να τα κάνω. Θα σας πω άλλο ένα παράδοξο που έχω εντοπίσει στην εκπαίδευση και ειδικά στην Αμερική. Ακούς τελευταία να μιλούν όλοι για το πόσο τα κομπιούτερ έχουν κάνει πιο εύκολο το μάθημα των μαθηματικών. Αν όμως ρωτήσεις τα παιδιά, δεν θα σου πουν ότι τα μαθηματικά πριν ήταν δύσκολα αλλά βαρετά και ότι πολύ απλά δεν τους άρεσαν. Στα παιδιά, είπαμε, αρέσουν τα δύσκολα πράγματα. Και επειδή οι σχεδιαστές των video-games το γνωρίζουν καλά αυτό, προσπαθούν να κατασκευάζουν παιχνίδια τα οποία είναι δύσκολα. Τα video-games με τη μεγαλύτερη δυσκολία είναι αυτά που συνήθως έχουν και τις μεγαλύτερες πωλήσεις. Αν έχει τύχει να παίξετε, θα ξέρετε ότι μερικά είναι πραγματικά πολύ δύσκολα και τα παιδιά αυτά λατρεύουν».

¬ Εσείς ως παιδί είχατε καλούς δασκάλους;
«Νομίζω ότι ο καθένας έχει να θυμηθεί έναν-δυο καλούς δασκάλους στη ζωή του, γιατί εγώ να αποτελώ εξαίρεση; (γέλια) Πάντως όλοι οι δάσκαλοι που τους θυμάμαι ως καλούς είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: δεν κόλλαγαν με το σύστημα». (γέλια)

¬ Άρα ο καλός δάσκαλος, λέτε, είναι αυτός που ξέρει να κρατάει αποστάσεις από το σύστημα…
«Ναι, νομίζω ότι αυτό προσπαθούν να το κάνουν οι καλοί δάσκαλοι. Ξέρουν, δηλαδή, ότι το σύστημα δεν είναι καλό και κάνουν ό,τι μπορούν για να μην το σιγοντάρουν».

¬ Πώς ήταν το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώσατε;
«Τα πρώτα χρόνια της παιδικής μου ηλικίας τα έζησα μέσα σε μια κατάσταση εντελώς αντισυμβατική. Ο πατέρας μου ήταν εντομολόγος και είχε πάει στην Αφρική για να κάνει εκεί μελέτες. Η δουλειά του απαιτούσε να περνάει μεγάλα διαστήματα μέσα στη ζούγκλα, οπότε μας έπαιρνε μαζί του και μπορεί να περνούσαμε και τρεις μήνες ζώντας σε σκηνές. Τους πρώτους χειμώνες της ζωής μου τους πέρασα κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες».

¬Ποιο είναι το πιο ενδιαφέρον πράγμα που έχετε συγκρατήσει από εκείνη την περίοδο;
«Το γεγονός ότι μας περιέβαλλε ένας μικρόκοσμος πολύ οικείος, τον οποίο ήταν εύκολο να τον γνωρίσουμε και να τον καταλάβουμε καλύτερα».

¬Το περιβάλλον παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μας;
«Σίγουρα».

¬ Μεγαλύτερη σημασία στη ζωή ενός ανθρώπου έχουν οι επιρροές ή οι επιλογές;
«Πολύ δύσκολη ερώτηση. Μάλλον το πιο σημαντικό είναι οι επιλογές. Αν πάρετε, για παράδειγμα, ένα μωρό, θα δείτε ότι αρχίζει να εξερευνά τον κόσμο μέσω των προσωπικών του αποφάσεων ή επιλογών. Υπάρχουν πράγματα τα οποία τραβούν την προσοχή του και θέλει να τα πιάσει στα χέρια του και να προσπαθήσει να καταλάβει τι είναι και πώς λειτουργούν. Αυτό είναι μια επιλογή. Στη συνέχεια, όσο μεγαλώνει, η μάθηση όλο και περισσότερο γίνεται υπόθεση των άλλων• αντί να επιλέγει το ίδιο το παιδί τι το ενδιαφέρει να μάθει, αποφασίζουν οι άλλοι για αυτό. Όταν έρθει η ώρα να πάει στο σχολείο, εκεί τα πράγματα αντιστρέφονται εντελώς• εκεί πλέον μαθαίνεις αυτά που σου λένε οι άλλοι ότι πρέπει να μάθεις, η εξερεύνηση σταματά. Νομίζω ότι αυτή η μετάβαση από την εξερεύνηση στον κατευθυνόμενο τρόπο μάθησης, όπου ουσιαστικά άλλοι επιλέγουν για σένα, είναι ό,τι χειρότερο μας επιφυλάσσει από ένα σημείο και μετά το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Φυσικά η επιρροή που ασκούν επάνω μας κάποιοι άνθρωποι είναι επίσης πολύ σημαντική, αλλά πιστεύω ότι θα έπρεπε να παίζει δευτερεύοντα ρόλο. Δεν θέλω να πω με όλα αυτά ότι δεν θα υπάρξουν και κάποιες επιλογές οι οποίες θα είναι παράλογες ή κακές, κάποιες επιλογές που θα ‘χουν άσχημες συνέπειες για τη ζωή μας. Εξελισσόμενοι όμως με έναν υγιή τρόπο, νομίζω ότι μπορούμε να μάθουμε να κάνουμε τις επιλογές μας πιο έξυπνα ή σε συνεργασία με άλλους ανθρώπους. Εκείνο που δεν πρέπει να χάσουμε - και είναι ίσως το πιο σημαντικό - είναι η μοναδικότητα που έχουμε ως άνθρωποι και η δυνατότητα αυτό που θα κάνουμε να μπορούμε να το επιλέγουμε μόνοι μας».

¬Η κριτική στάση ορισμένων ανθρώπων έναντι του όποιου συστήματος πού οφείλεται; στις επιρροές τους ή στις επιλογές τους; Γεννιέται κάποιος κριτικός ή δημιουργείται;
«Γνωρίζουμε πολύ λίγα για τον τρόπο με τον οποίο η γενετική επηρεάζει την πνευματική ανάπτυξη ενός ανθρώπου. Το μόνο που ξέρουμε είναι ότι το περιβάλλον αποτελεί σημαντικό παράγοντα άσκησης επιρροής. Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό γιατί για ό,τι έζησα ως παιδί δεν ευθύνονταν μόνο τα γονίδιά μου. Μεγάλωσα με έναν τρόπο που πιστεύω ότι με ενεθάρρυνε στο να μάθω να λειτουργώ ανεξάρτητα. Βλέπω περιπτώσεις παιδιών που, ενώ προτού πάνε σχολείο είναι πολύ δραστήρια, το σχολείο είναι σαν να τα αποκόπτει από τον τρόπο που λειτουργεί το μυαλό τους, διακόπτει κατά κάποιον τρόπο τη συνέχεια που είχε η πνευματική τους ανάπτυξη ως εκείνη τη στιγμή. Ό,τι γενετικές διαφορές και αν υπάρχουν λοιπόν είναι ολοφάνερο ότι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η κοινωνία απέναντι στα παιδιά τούς κάνει πολύ κακό. Παλαιότερα, ίσως η κοινωνία να χρειαζόταν λιγότερους ανθρώπους που να μπορούν να σταθούν κριτικά απέναντί της. Δεν ξέρω τι γινόταν τότε• εκείνο που ξέρω είναι ότι σήμερα δεν έχουμε το περιθώριο να αφήσουμε τις δυνατότητες που έχουμε ως άνθρωποι να πάνε χαμένες. Θα σας φέρω ένα παράδειγμα σχετικά με τη γενετική, για το οποίο έχω γράψει κιόλας. Ο κόσμος της εκπαίδευσης θεωρεί ότι υπάρχουν διαβαθμίσεις στην ικανότητα που έχει ένας άνθρωπος σε κάποιον τομέα. Π.χ., στα μαθηματικά πιστεύουν ότι άλλος είναι καλός και άλλος δεν είναι. Δεν ξέρω… πιθανόν να υπάρχουν διαφορές. Ίσως η διαφορά ανάμεσα στον Αϊνστάιν και σ’ αυτά που μπορούν να κάνουν άλλοι άνθρωποι να έχει σχέση με τις έμφυτες ικανότητες που κάνουν έναν άνθρωπο ιδιοφυΐα. Τα μαθηματικά όμως που κάνουν τα παιδιά στο σχολείο δεν είναι κάτι που απαιτεί να είσαι ιδιοφυΐα. Δεν ξέρω πόσοι άνθρωποι θα μπορούσαν να γίνουν Αϊνστάιν• εκείνο που ξέρω είναι ότι πολλοί άνθρωποι θα μπορούσαν να ασχοληθούν με τα μαθηματικά σε ένα πολύ υψηλότερο επίπεδο από αυτό που επικρατεί σήμερα στα σχολεία. Θέλω να πω δηλαδή ότι οι διαφορές του στυλ “αυτός είναι καλός στα μαθηματικά, ενώ ο άλλος δεν είναι” δεν έχουν να κάνουν με τη γενετική αλλά με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ένα παιδί διδάσκεται τα μαθηματικά».

¬ Εσείς πιστεύετε στην ιδιοφυΐα;
«Κατ’ αρχάς έχω πειστεί πια ότι ιδιοφυΐες υπάρχουν, είναι κάθε εποχή ανάμεσά μας. Δεν ξέρω αν θα μπορούσε ο καθένας να είναι ιδιοφυΐα, ξέρω όμως πολλούς που μπορούσαν να είναι αλλά τους εμπόδισε το εκπαιδευτικό σύστημα. Γενικά υπάρχουν πολλοί άνθρωποι - σχεδόν όλοι, θα έλεγα - που το σύστημα τους βάζει περιορισμούς σε ό,τι δημιουργικό θα μπορούσαν να κάνουν».

¬ Η ιδιοφυΐα είναι πολύ κοντά σ’ αυτό που λέει ο κοινός άνθρωπος «ταλέντο»;
«Φαντάζομαι πως ναι».

¬Εσείς γιατί επιλέξατε να κάνετε αυτό που κάνετε και όχι κάτι άλλο;
«Από έρωτα… Βλέπω απέναντι τη γυναίκα μου που χαμογελάει. Είμαι σίγουρος ότι την ίδια απάντηση θα σας έδινε κι εκείνη… “Ο έρωτας είναι ο καλύτερος τρόπος για να επιλέξουμε το τι θα κάνουμε τελικά στη ζωή μας”».
(Η σύζυγός του παρεμβαίνει) «Όντως, αυτό θα σας έλεγα. Δεν εννοώ όμως τον προσωπικό έρωτα, εννοώ αυτόν που κάνει τη δημιουργικότητα ενός ανθρώπου να φθάνει στην υψηλότερη μορφή της. Όλοι όταν τους συμβαίνει αυτό ξέρουν ότι είναι το σημαντικότερο πράγμα που θα μπορούσε να τους συμβεί, αλλά δεν έχουν τον τρόπο να το εξηγήσουν. Μια που είμαστε στην Ελλάδα, ας υποθέσουμε ότι “ο έρωτας είναι η φωτιά που μας κάνουν δώρο οι θεοί”». (γέλια)

¬ Είστε άνθρωπος του καθήκοντος;
«Ο Αϊνστάιν σε μια συζήτηση γύρω από την εκπαίδευση είχε πει κάποτε ότι “η αγάπη είναι καλύτερος δάσκαλος από το καθήκον” και ότι “όλα τα πράγματα πρέπει να τα ερωτευόμαστε”».

¬ Τελικά ποιος είναι ο ρόλος της εκπαίδευσης;
«Όταν σκέφτομαι καμιά φορά ποιος είναι ο ρόλος της εκπαίδευσης, λέω ότι θα έπρεπε να είναι το να δίνει στους ανθρώπους τη δυνατότητα να γνωρίσουν πράγματα τα οποία θα μπορούσαν να ερωτευτούν, να τους εξοικειώνει με ενδιαφέροντα που θα μπορούσαν να γεμίσουν τη ζωή τους».

¬Εσείς πώς συναντηθήκατε με το ενδιαφέρον σας και το ερωτευθήκατε; Πώς ανακαλύψατε αυτόν τον έρωτα της ζωής σας; Ήταν κάτι που ήρθε σε σύγκρουση με αυτό που είχατε στο μυαλό σας ως τότε να κάνετε; Ήταν κάτι που άλλαξε την πορεία σας;
«Μάλλον… κάπως έτσι πρέπει να έγινε. (γέλια) Αλλά δεν ήταν ένα πράγμα μόνο, ήταν πολλά επί μέρους πράγματα - συστατικά ίσως αυτού που ερωτεύθηκα, εξαρτήματα, θα μπορούσα να πω, ενός ολόκληρου μηχανισμού».

¬ Δηλαδή;
«Δηλαδή νομίζω ότι κάποια στιγμή ερωτεύθηκα την τεχνολογία, ως κάτι που θα μπορούσε να τεθεί στην υπηρεσία των παιδιών. Όταν πήγα για πρώτη φορά στο ΜΙΤ, οι υπολογιστές έκαναν ακόμη τα πρώτα τους βήματα. Ήταν η πρώτη φορά που μου δόθηκε η ευκαιρία να έχω δικό μου κομπιούτερ και αρκετό χρόνο μπροστά μου για να μπορώ να “παίξω” μαζί του. Εκείνη την εποχή βρήκα τη λύση σε πολλά προβλήματα τα οποία με είχαν ταλαιπωρήσει για καιρό αλλά δεν κατάφερνα να τα λύσω επειδή δεν είχα χρόνο. Αυτό μου δημιούργησε μια μεγάλη ευφορία, με έκανε να αισθανθώ δυνατός. Ξαφνικά μπόρεσα να δω καθαρά - σαν να φωτίστηκε το μυαλό μου από μια λάμψη - ότι τα παιδιά ήταν αυτά που περισσότερο από τον καθένα θα μπορούσαν να ωφεληθούν από τη χρήση των κομπιούτερ. Και έτσι, από εκείνη τη στιγμή, άρχισα την προσπάθεια να ενισχύσω αυτή τη δυνατότητα, να τα φέρω δηλαδή πιο κοντά στη δύναμη που θα μπορούσαν να κατακτήσουν».
(Η σύζυγός του παρεμβαίνει) «Συγγνώμη που σας διακόπτω, αλλά θα ήθελα να προσθέσω στο σημείο αυτό δύο πράγματα, που τα αναφέρεις κι εσύ συχνά στα βιβλία σου, Σίμουρ. Πρώτον, ότι ως παιδί σού άρεσαν πάρα πολύ τα γρανάζια και, δεύτερον, ότι στο κολέγιο είχες συναρμολογήσει έναν από τους πρώτους υπολογιστές που φτιάχτηκαν εκείνη την εποχή».
«Η Σούζαν αναφέρεται σε μια ιστορία που έχω αφηγηθεί σε κάποιο από τα βιβλία μου, η οποία συνέβη όταν ήμουν λιγότερο από δύο ετών. Συνέβη στον μικρόκοσμο της ζούγκλας που σας ανέφερα… Είχε έρθει μια φορά εκεί που μέναμε στις σκηνές ένα φορτηγάκι και εγώ είχα βγει έξω και το κοίταζα. Έτσι όπως προχωρούσε, έβλεπα τους τροχούς να γυρίζουν και είχα μείνει με το στόμα ανοιχτό. Με είχε εντυπωσιάσει το πώς με το άναμμα της μηχανής άρχιζαν να γυρίζουν και οι τροχοί. Υποθέτω ότι αυτός ήταν ο πρώτος μου έρωτας. Εκτοτε τα γρανάζια έχουν για μένα μια συμβολική σημασία, είναι το κλειδί που με βοηθάει να καταλάβω πολλά πράγματα αυτού του κόσμου. Δεν είναι ότι ερωτεύθηκα το σχήμα τους, τα γρανάζια δηλαδή αυτά καθαυτά• με μάγεψε η ιδέα τού πώς λειτουργεί ένα πράγμα. Τα σύγχρονα παιδιά νομίζω ότι έχουν λιγότερες ευκαιρίες να τους συμβεί κάτι παρόμοιο γιατί, παρ’ όλο που σήμερα υπάρχουν άπειρες μηχανές, οι περισσότερες είναι κλειστές, αδιαφανείς. Είναι σαν να βλέπεις ένα κουτί - ούτε γρανάζια βλέπουμε σήμερα ούτε τίποτε… (γέλια). Γι’ αυτό προσωπικά αφιερώνω πολύ χρόνο στο να προσπαθώ να δώσω στα παιδιά την ευκαιρία να δουν πώς δουλεύει ένα πράγμα. Όταν πιάνουν στα χέρια τους πράγματα αδιαφανή, ευνόητο είναι να μην μπορούν να δουν πώς είναι φτιαγμένα από μέσα. Αν όμως τους δίνουμε υλικά με τα οποία θα μπορούν να δημιουργούν τις δικές τους κατασκευές, αυτομάτως τα εξοικειώνουμε και με τον τρόπο λειτουργίας ενός πράγματος. Για παράδειγμα, γνωρίζετε την εταιρεία Lego, έτσι δεν είναι; Είναι η εταιρεία που φτιάχνει υλικά για παιδικές κατασκευές, τα περίφημα Lego. Εδώ και αρκετό καιρό συνεργαζόμαστε προς την κατεύθυνση του να δώσουμε στα παιχνίδια μια άλλη δυναμική, βάζοντάς τους μοτεράκια, μηχανισμούς λειτουργίας, ακόμη και μικροϋπολογιστές που θα μπορούν σ’ αυτά που θα κατασκευάζουν τα παιδιά να προσθέτουν και κίνηση».

¬Με την ίδια λογική, αν και τα συστήματα διακυβέρνησης λειτουργούσαν με μεγαλύτερη διαφάνεια ίσως να ήταν πιο ανθρώπινα. Τι φοβάται η εξουσία και δεν είναι διαφανής;
(γέλια)
«Δυστυχώς η εξουσία ξέρει ότι δεν νομιμοποιείται να εξουσιάζει, γι’ αυτό και προτιμά τις κινήσεις της να τις κάνει καλυμμένα… Το κάλυμμα της εξουσίας είναι η εκάστοτε γραφειοκρατία… Νομίζω ότι η γραφειοκρατία ουσιαστικά είναι το αντίθετο της διαφάνειας».

¬ Τι φοβάται περισσότερο η εκάστοτε εξουσία;
(γέλια)
«Τον έρωτα… Τον έρωτα με την ευρύτερη έννοια… Ο έρωτας με την ευρύτερη έννοια δημιουργεί οράματα. Ο έρωτας βοηθάει τους ανθρώπους να υπερβούν τους φόβους τους… Και άνθρωποι που δεν φοβούνται είναι επικίνδυνοι για την οποιαδήποτε εξουσία. Ο φόβος είναι το γενικό όπλο καταστολής των μαζών από την εκάστοτε εξουσία, όποιου χρώματος κι αν είναι αυτή».

¬ Δεν υπάρχει εξουσία και «εξουσία»; Όλες οι εξουσίες είναι ίδιες;
«Φοβάμαι ότι η εξουσία όπου εμφανίζεται είναι ίδια… Βέβαια οι εξουσίες προσπαθούν να πείσουν ότι δεν είναι μεταξύ τους ίδιες και απαράλλακτες… ότι διαφέρουν. Γι’ αυτό και ντύνονται με διάφορα χρώματα. (γέλια) Έτσι ¬διά των χρωμάτων δηλαδή ¬ προσπαθούν να υποκαταστήσουν την ανάγκη ενός οράματος που έχει κάθε άνθρωπος, ο οποίος καλείται να τις πιστέψει και να τις ακολουθήσει ώσπου να ξεσκεπαστεί το ψευδο-όραμα της εκάστοτε εξουσίας και να οδηγηθούμε για μία ακόμη φορά στο συμπέρασμα ότι η εξουσία, όποιο χρώμα κι αν έχει, είναι ίδια».

¬Το οποιοδήποτε σύστημα διακυβέρνησης είναι απαραίτητο να στηριχθεί σε ένα σύστημα εξουσίας;
«Αυτή τη συζήτηση είχαμε χθες το βράδυ με έναν φίλο μας καθηγητή: “Εξουσία ή συναίσθηση της ευθύνης;”. Νομίζω ότι οι Ελληνες ανέκαθεν γνώριζαν καλύτερα από τον καθένα την απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα. Λέγαμε ότι το σύστημα λειτουργεί διά της επιβολής της εξουσίας του, ενώ το καλύτερο για την κοινωνία θα ήταν να καλλιεργεί στους πολίτες το αίσθημα της ευθύνης και με βάση αυτό να προχωρεί».

¬ Ο αυταρχισμός είναι σύμφυτος με την έννοια της εξουσίας;
«Έτσι νομίζω».

¬ Η κοινωνία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δομή απουσία της εξουσίας;
«Νομίζω ότι σε όλα τα πράγματα χρειάζεται να υπάρχει ισορροπία. Η ισορροπία για να μπορέσει να λειτουργήσει χρειάζεται ως έναν βαθμό να υπάρχει συγκέντρωση κάποιων λειτουργιών. Δεν ξέρω να σας πω με σιγουριά ως ποιο σημείο είναι καλό να συμβαίνει αυτό, αλλά έχω την αίσθηση ότι αυτή τη στιγμή έχουμε ξεπεράσει το όριο. Αυτή τη στιγμή θα έπρεπε πρώτα να μειώσουμε τη γραφειοκρατική εξουσία και μετά, αν δούμε ότι μπορούμε να λειτουργήσουμε και με ακόμη λιγότερη, να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα… Όλα αυτά όμως είναι θεωρητικά… Όλα αυτά ανατρέπονται από τον φόβο της ίδιας της εξουσίας μη χάσει την εξουσία από μια άλλη ομάδα εξουσίας… Δεν ξέρω αν με καταλαβαίνετε, η εξουσία φοβάται πάνω απ’ όλα από την εξουσία… Φοβάται και τους ανθρώπους, γιατί ξέρει ότι οι άνθρωποι δεν είναι ανεξάρτητοι… δεν τους βοηθάει να είναι ανεξάρτητοι. Άρα επηρεάζονται και επομένως μπορούν να επηρεαστούν ανά πάσα στιγμή από κάποιους άλλους διεκδικητές της εξουσίας. Δεν μπορεί κανείς να πείσει την εξουσία να μη φοβάται την ανατροπή της…».

¬Επομένως συζητάμε για να συζητάμε… Τίποτε δεν μπορεί να αλλάξει.
«Η αλλαγή μπορεί να έρθει μόνο από την αλλαγή του τρόπου μάθησης. Εγώ ελπίζω πολύ σε αυτή την αλλαγή. Το ξέρω ότι όλοι οι κακόβουλοι θα πουν: “Για ποια αλλαγή στη μάθηση μας μιλάς; Αφού κάθε αλλαγή ελέγχεται και καθορίζεται από την εξουσία”. Εγώ πιστεύω στην αλλαγή της μάθησης γιατί τα τελευταία χρόνια βλέπω τη μάθηση να ξεφεύγει από τα χέρια της εξουσίας. Ένα αντίπαλον δέος εμφανίζεται στον τρόπο της ως σήμερα κατευθυνόμενης μάθησης και εκπαίδευσης. Βλέπω ότι η τρελή ανάπτυξη της τεχνολογίας δημιούργησε μια νέα δύναμη… τα παιδιά που μαθαίνουν περισσότερα εκτός του καθιερωμένου συστήματος με τη βοήθεια της τεχνολογίας. Δεν το έχουμε αντιληφθεί επαρκώς: η νέα δύναμη είναι τα ίδια τα παιδιά που μαθαίνουν χωρίς το σύστημα να μπορεί να ελέγξει πώς, από πού και τι μαθαίνουν. Ημέρα με την ημέρα το βλέπω όλο και περισσότερο να πηγαίνει προς τα εκεί το πράγμα… γιατί τα παιδιά καταλαβαίνουν από μόνα τους με ποιον τρόπο θα μάθουν καλύτερα. Καταλαβαίνουν ότι έχουν τη δύναμη να πουν “όχι” στην εκπαίδευσή τους μέσω του σχολείου, και εκτός αυτού έχουν και εναλλακτικές πηγές απ’ όπου μπορούν πλέον να αντλήσουν τη γνώση. Ολα αυτά με κάνουν ιδιαίτερα αισιόδοξο, γιατί πιστεύω ότι θα συμβάλουν στο να δούμε επιτέλους μια αληθινή αλλαγή».

¬Τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους μεγαλώνοντας να χάνουν τη δύναμη που είχαν ως παιδιά;
«Το σχολείο είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας για να χάσουμε τη δύναμη με την οποία γεννιόμαστε. Αυτός άλλωστε είναι ο κυρίαρχος λόγος ύπαρξης του σχολείου και ο μοναδικός του στόχος. Εχει δηλαδή τη βούληση να κάνει τους ανθρώπους να χάσουν αυτό που λέτε… την παιδικότητά τους, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο αυθορμητισμός, η ανεξαρτησία και η δυνατότητα της επιλογής με κριτήρια προσωπικά και όχι ψευτοκοινωνικά. Ενας άλλος παράγοντας που μας κάνει να χάσουμε την παιδική μας δύναμη είναι οι γονείς, μερικοί από τους οποίους πάνε, αυτό που έμαθαν οι ίδιοι στο σχολείο τους, να το περάσουν και στα παιδιά τους. Συνήθως οι γονείς είναι οι προπαγανδιστές του συστήματος μέσα στο σπίτι… Αν οι γονείς παίζουν αυτόν τον ρόλο μέσα στο σπίτι, το παιδί δεν έχει σωτηρία. Φεύγει από το σχολείο ¬ εκεί όπου το σύστημα είναι κυρίαρχο ¬ και γυρίζει στο σπίτι όπου οι γονείς έχουν φορέσει τη σκέψη του συστήματος… Αυτός είναι ο λόγος που τώρα τελευταία προσπαθώ να γράφω βιβλία τόσο για γονείς όσο και για δασκάλους ¬ επειδή υπάρχουν ορισμένα πράγματα τα οποία οφείλουν να καταλάβουν. Πρέπει να μπουν στη λογική του παραδείγματος που σας ανέφερα πριν με τους χορευτές: “Η μάθηση θέλει δύο”. Σήμερα οι περισσότεροι ενήλικοι δεν μαθαίνουν από τα παιδιά τους, με εξαίρεση κάποιες υγιείς οικογένειες όπου όλοι - μικροί και μεγάλοι - μαθαίνουν ο ένας από τον άλλον. Στη σύγχρονη κοινωνία τα παιδιά θα γίνουν πιο ανεξάρτητα. Η εξέλιξη και οι νέες μορφές της τεχνολογίας θα πιέσουν τους γονείς να καταλάβουν ότι πρέπει να αλλάξουν τη στάση τους και την αντιμετώπιση που έχουν απέναντί τους».

¬Εσείς πιστεύετε ότι σκέφτεστε έτσι επειδή έχετε διατηρήσει μέσα σας κάτι απ’ αυτό που είχατε ως παιδί;
«Κοιτάξτε, αυτό δεν το πιστεύω μόνο για τον εαυτό μου. Αν δείτε, π.χ., πώς λειτουργούν οι αληθινά δημιουργικοί άνθρωποι - είτε μιλάμε για επιστήμονες είτε για καλλιτέχνες ή ακόμη και για επιχειρηματίες… γενικά, για δημιουργικούς ανθρώπους - θα δείτε ότι η συμπεριφορά τους θυμίζει περισσότερο παιδιά παρά ενηλίκους».

¬Πάντως είναι πολύ περίεργο όλα αυτά να τα λέει ένας άνθρωπος που βρίσκεται και υπηρετεί το σύστημα… Εσείς είστε καθηγητής στην καρδιά του εκπαιδευτικού συστήματος των ΗΠΑ, στο ΜΙΤ Lab… Πώς σας επιτρέπει το σύστημα να σκέφτεστε έτσι και να εκφράζεστε έτσι για αυτό; Πώς δεν προσπαθεί να σας απομονώσει; Με συγχωρείτε για αυτό που θα σας πω: μου φαίνεται ύποπτο που σας αφήνουν να λέτε ό,τι λέτε… Ή σας θεωρούν ακίνδυνο ή ελέγχουν καλύτερα τα πράγματα αφήνοντας για άλλοθι και μερικές σκέψεις σαν τις δικές σας να εκφράζονται…
«Κοιτάξτε, δεν είναι απλό αυτό που με ρωτάτε• για την ακρίβεια, είναι πολύ πιο σύνθετο από αυτό που φαντάζεται κανείς. Αυτό που κάνει πανεπιστήμια σαν το ΜΙΤ να ξεχωρίζουν είναι το γεγονός ότι εκεί μέσα δεν γίνεται μόνο διδασκαλία αλλά και έρευνα. Οι επιστήμονες που κάνουν δημιουργική δουλειά κανονικά θα έπρεπε να είναι ελεύθεροι από κάθε είδους γραφειοκρατικές δεσμεύσεις. Το ΜΙΤ είναι ένας χώρος που το επιτρέπει αυτό• νομίζω ότι η μεγαλύτερη αρετή του είναι το ότι οι φοιτητές του μπορούν να συμμετέχουν στην έρευνα. Αρα είναι πιο ανοιχτό στην ιδέα της μάθησης απ’ ό,τι ίσως άλλα πανεπιστήμια. Εννοείται, φυσικά, ότι δεν είναι το μόνο».

¬Εξακολουθεί - παρά την απάντησή σας - να μου φαίνεται περίεργο πώς το ίδιο το σύστημα παράγει τους ανθρώπους οι οποίοι θα σταθούν κριτικά απέναντί του…
«Είμαι σίγουρος ότι, αν το σύστημα είχε περιθώρια επιλογής, δεν θα το επέτρεπε. (γέλια) Κανένα σύστημα όμως δεν είναι τέλειο. Θα έλεγα ότι άνθρωποι σαν εσάς, σαν εμένα… είμαστε το αποτέλεσμα της αδυναμίας του συστήματος να είναι τέλειο». (γέλια)

¬Ολα τα συστήματα περιέχουν την ανατροπή τους;
«Φυσικά. “Μέσα σε κάθε σύστημα υπάρχει ο σπόρος της αυτοκαταστροφής του” έλεγε ο Καρλ Μαρξ».

¬Εσείς νιώθετε επαναστάτης μέσα σ’ αυτή τη διαδικασία;
«Ναι… Φυσικό δεν είναι;». (γέλια)

¬Ποια είναι η σημασία της επανάστασης - αν σκεφθούμε ότι όλες οι επαναστάσεις οδηγούν σε έναν καινούργιο τύπο συστήματος;
«Είπαμε, υπάρχουν πολλά παράδοξα σ’ αυτή τη ζωή. Το να είναι κανείς επαναστάτης είναι ένας τρόπος για να συνεχίσει να είναι δημιουργικός. Αν εκλείψουν αυτά ενάντια στα όποια μπορούμε να επαναστατούμε, πιθανόν να σταματήσει να υπάρχει και δημιουργικότητα. Ενας ρώσος ποιητής - αυτά τα ξέρει καλύτερα η γυναίκα μου - λέει κάπου ότι “η τελειότητα είναι θάνατος”. Αν ζούσαμε σε μια τέλεια κοινωνία που δεν θα είχε ανάγκη τους επαναστάτες, θα ήταν σαν να ήμασταν νεκροί εν ζωή». (γέλια)
(Η σύζυγός του παρεμβαίνει) «Ο συγκεκριμένος ρώσος ποιητής υποστηρίζει ότι “η έλλειψη τελειότητας είναι το ενδιαφέρον της ζωής” και στηρίζει τη διαπίστωσή του αυτή στην ιστορία της τέχνης. Λέει ότι όλοι οι αιώνες σε ό,τι αφορά την τέχνη προσπάθησαν να φθάσουν στην τελειότητα και κάθε φορά, ένα βήμα προτού φθάσουν ως εκεί, κατέστρεφαν ό,τι είχε δημιουργηθεί, για να μπορέσουν να δουν τι υπάρχει πιο πέρα. Σήμερα, όταν λέμε για κάποιον ότι είναι επαναστάτης εννοούμε συνήθως ότι κάνει μια πολιτική επανάσταση. Η κοινωνία δηλαδή βλέπει την επανάσταση κυρίως από τη σκοπιά της πολιτικής. Εδώ όμως δεν μιλάμε για αυτό, νομίζω ότι αναφερόμαστε σε επαναστάσεις που έχουν να κάνουν με καινούργιες ιδέες, ιδέες άλλες από αυτές που έχει ο πολύς κόσμος και που σκοπό έχουν να οδηγήσουν σε ένα άνοιγμα. Αντίθετα, οι πολιτικές επαναστάσεις συνήθως έχουν άσχημη κατάληξη. Είναι αυτό που λέγατε και πριν• όταν από την επανάσταση χαθεί η έννοια της ευθύνης, τότε μετατρέπεται σε εξουσία. Εγώ τον άνθρωπο αυτόν - εννοώ τον ρώσο ποιητή που σας έλεγα πριν - τον θεωρώ οραματιστή».
«Ισως όχι και τόσο, γιατί ένας οραματιστής δεν θα σταματούσε στην πρόβλεψη• θα δρούσε κιόλας απέναντι σ’ αυτό που θα ‘βλεπε να ‘ρχεται». (γέλια)

¬Ο τρόπος που σκέφτεστε πάντως είναι πολιτικός, δεν είναι απλώς επιστημονικός…
«Μα και βέβαια, δεν προσπάθησα να πω το αντίθετο… Νομίζω ότι γενικά οι πολιτικές πεποιθήσεις ενός ανθρώπου αποτελούν κομμάτι της σκέψης του. Εγώ, όπως σας είπα, μεγάλωσα στην Αφρική. Σχολείο πήγα στο Γιοχάνεσμπουργκ, σε μια εποχή που οι πολιτικές αντιθέσεις ήταν ιδιαίτερα έντονες. Τα πάντα λειτουργούσαν μέσα σε κλίμα οξύτατης πολιτικής πόλωσης. Την αντιπαράθεση λοιπόν με το υπάρχον σήμερα πολιτικό σύστημα στις ΗΠΑ την έζησα σε όλο της το μεγαλείο από πολύ μικρή ηλικία… Ενιωσα όλον αυτόν τον αγώνα για δημοκρατία μέσα σε μια κοινωνία καταπιεστική. Ουσιαστικά ήταν η ίδια μάχη μ’ αυτήν που πιστεύω ότι δίνουμε σήμερα στην εκπαίδευση».

¬ Αναρωτιέμαι πάντως πώς αντιδρούν οι άνθρωποι της εξουσίας όταν συζητάτε μαζί τους τέτοια θέματα… Φαντάζομαι ότι θα συναντάτε αρκετούς απ’ αυτούς.
«Κατ’ αρχάς να πούμε ότι δεν είναι όλοι οι άνθρωποι της εξουσίας ίδιοι. Οι καλύτερες σχέσεις που είχα ως σήμερα με πολιτικούς ήταν σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου - αν όχι όλα - τα περισσότερα από τα πολιτικά κόμματα τίθενται υπέρ των ριζοσπαστικών αλλαγών και αντιμετωπίζουν την εκπαίδευση ως μέρος μιας ευρύτερης διαδικασίας πολιτικής απελευθέρωσης της εκάστοτε χώρας. Για παράδειγμα, μια από τις χώρες του Τρίτου Κόσμου όπου πιστεύω ότι η δουλειά μου βρήκε μεγάλη απήχηση είναι η Κόστα Ρίκα, και αυτό επειδή ένας πολύ αξιόλογος άνθρωπος, ο πρόεδρος της χώρας, πίστεψε σ’ αυτό το εκπαιδευτικό όραμα• πίστεψε ότι οι καινούργιες μορφές τεχνολογίας θα ενισχύσουν τη θέση των παιδιών μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα και θα τα βοηθήσουν στο να αποκτήσουν σταδιακά μια καινούργια νοοτροπία, μέσα από την οποία θα μπορέσει μακροπρόθεσμα να συντελεσθεί μια γενικότερη αλλαγή σε όλους τους επί μέρους τομείς που θα αφορούν την εξέλιξη της χώρας. Στην περίπτωση της Κόστα Ρίκα υπήρξε πολύ καλή και στενή συνεργασία, επειδή υπήρχε ταυτότητα στόχων και απόψεων. Στις Ηνωμένες Πολιτείες αυτή τη στιγμή συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο και ναι μεν οι άνθρωποι που κινούνται στα υψηλότερα κλιμάκια της εξουσίας έχουν πει κατά καιρούς ότι τους ενδιαφέρει να προχωρήσουν σε ουσιαστικές αλλαγές, αλλά φως δεν έχω δει ακόμη».

¬ Γιατί;
«Γιατί πιστεύω ότι τα υπουργεία και οι κυβερνήσεις στην Αμερική δεν είναι τίποτε άλλο παρά οι υπηρέτες του βιομηχανικού κατεστημένου, φερέφωνα των ανθρώπων του χρήματος. Και είναι φυσικό από τη στιγμή που υπάρχει ένα διεφθαρμένο σύστημα το οποίο για να εκλεγούν τους υποχρεώνει να ξοδέψουν εκατομμύρια δολάρια. Από πού θα τα βρουν αυτά τα λεφτά; Από τους ανθρώπους του κατεστημένου που μπορούν να τους τα προσφέρουν. Γι’ αυτό και ειδικά σε θέματα εκπαιδευτικής πολιτικής θεωρώ ότι τα περισσότερα από αυτά που λένε ή κάνουν είναι μια σκέτη μπλόφα».

¬Στους ίδιους τα λέτε αυτά που λέτε σ’ εμένα όταν τους συναντάτε;
«Στον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, π.χ., τον Αλ Γκορ, που τον βλέπω, τα λέω όλη την ώρα».

¬Και ποια είναι η πιο συχνή αντίδρασή του;
«”Σας ευχαριστώ πολύ”… (γέλια) Το χειρότερο ξέρετε ποιο είναι; Οτι αυτοί οι άνθρωποι της εξουσίας ακούν αυτά που έχεις να τους πεις και μετά τα παραποιούν… στην πράξη κάνουν άλλα αντ’ άλλων. Για παράδειγμα, τόσον καιρό φωνάζω ότι η ψηφιακή τεχνολογία θα δώσει στα παιδιά μια νέα δύναμη και αυτό είναι κάτι που πρέπει να το ενισχύσουμε• όλα τα παιδιά θα έπρεπε να έχουν από έναν κομπιούτερ. Οπότε τι κάνει το υπουργείο, ξέρετε;».

¬Τι κάνει;
«Βγαίνει και λέει ακριβώς τα ίδια, μεταφράζοντάς τα όμως με το σκεπτικό “ας βάλουμε από έναν κομπιούτερ σε κάθε σχολείο”. Σίγουρα, από το να μην υπάρχουν καθόλου κομπιούτερ είναι καλύτερο να υπάρχει έστω και ένας σε κάθε σχολείο. Μόνο που εγώ δεν λέω ότι αυτό θα φέρει την αλλαγή… Η αλλαγή θα έρθει όταν κάθε παιδί θα έχει έναν κομπιούτερ εκτός σχολείου. Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στις δύο απόψεις, δεν νομίζετε;».

¬Πιστεύετε ότι η γνώση οδηγεί στην ευτυχία;
(γέλια) «Αυτό μου θυμίζει το ερώτημα του Βολταίρου: “Είναι καλύτερα να γνωρίζει κανείς ή να αγνοεί;”. Αν αυτό είναι το ερώτημα, προσωπικά πιστεύω ότι είναι καλύτερα να γνωρίζεις και ας μην ευτυχήσεις στη ζωή σου ¬ γιατί η γνώση μπορεί να σε οδηγήσει και στη δυστυχία».

¬Αν το ζητούμενο της ζωής δεν είναι το κυνήγι της ευτυχίας, τότε ποιο είναι;
«Δεν ξέρω να απαντήσω με βεβαιότητα σε αυτό σας το ερώτημα… Πάντως όσοι νομίζουν ότι ο μόνος σκοπός στη ζωή ενός ανθρώπου είναι η ευτυχία γελιούνται. Ειδικά αυτοί που κυνηγούν την προσωπική ευτυχία αγνοώντας τι θα πει απογοήτευση ή πόνος».

¬Αλήθεια, υπάρχει για σας ευτυχία; Τι είναι η ευτυχία που λένε οι άνθρωποι γύρω μας;
«Μερικές φορές η ευτυχία δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια κούφια λέξη. Είναι σαν αυτό που λέγαμε πριν για την ευκολία και τη δυσκολία. Η ευτυχία, όπως και η ευκολία, μας κάνει να βαριόμαστε• από τη δυσκολία και τη δυστυχία μαθαίνουμε περισσότερα πράγματα… Θα έλεγα - όσο τραγικό κι αν ακουστεί - ότι στη δυστυχία το διασκεδάζουμε περισσότερο το πράγμα και σε τελική ανάλυση ολοκληρωνόμαστε περισσότερο και ως άνθρωποι μέσα από τη μάχη για να την αντιπαρέλθουμε. Αρα τη στιγμή που μάχεσαι μπορείς να λες ότι αυτό είναι ένα είδος ευτυχίας… Δεν ξέρω… ειλικρινά δύσκολη ερώτηση και ακόμη δυσκολότερη η απάντηση».

¬ Σας βασανίζει η αγωνία ότι κάποια στιγμή θα φύγουμε από τη ζωή;
«Τι θέλετε να σας πω, ότι δεν με βασανίζει; Φυσικά. Όπως όλους τους ανθρώπους, νομίζω».

¬Είναι μεγαλύτερη αυτή η αγωνία σε έναν άνθρωπο ο οποίος έχει αγγίξει με το έργο του την ουσία της ζωής;
«Υποθέτω ναι, αλλά τι μπορούμε να κάνουμε; Επανερχόμαστε και πάλι στο ερώτημά σας για την ευτυχία• δεν πιστεύω ότι όλη η φασαρία σ’ αυτή τη ζωή γίνεται για την ευτυχία… ότι είναι το μόνο πράγμα που μετράει. Σε τελική ανάλυση, δεν ξέρουμε καν τι σημαίνει. Εγώ, ας πούμε, θα θεωρούσα ιδιαίτερα δυστυχισμένο έναν άνθρωπο ο οποίος δεν έχει συστηθεί με τον πόνο και αγνοεί την ύπαρξή του ή από πού προέρχεται».

¬Εδώ θα αναγκαστώ να συμφωνήσω απολύτως μαζί σας. Θεωρώ ότι ο πόνος είναι το πιο δημιουργικό πράγμα σ’ αυτή τη ζωή.
«Εγώ θα έλεγα ότι είναι μέρος της ουσιαστικής δυνατότητας ενός ανθρώπου να επιλέγει. Στην Αμερική συναντάς ανθρώπους που νομίζουν ότι κυνηγάνε την ευτυχία αλλά εκείνο που προσπαθούν ουσιαστικά να κάνουν είναι το να μη σκέφτονται• δεν θέλουν να ξέρουν τίποτε άλλο παρά μόνο ό,τι είναι εύκολο και χαριτωμένο».

¬Πάντως, αν ζούσατε στην Ευρώπη, βάσει του τρόπου που σκέφτεστε θα σας θεωρούσαν «αριστερό».
«Κι αυτό τι είναι; καλό ή κακό;».

¬ Μάλλον είναι κακό στην Αμερική όπου ζείτε. (γέλια)
«Κακό; Και τι σημαίνει “κακό”; Κακό είναι ό,τι σε φέρνει σε σύγκρουση με τους ανθρώπους που βρίσκονται στην εξουσία; Αν ναι, τότε το κακό είναι σημαντικό για μένα. Τελικά, αν “αριστερός” είναι αυτός που πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα, είμαι κι εγώ “αριστερός”… περιφρονώντας τις συνέπειες που ακολουθούν την αποδοχή αυτού του χαρακτηρισμού. Άλλωστε από τη στιγμή που θα πας κόντρα σε κάτι που είναι καθεστώς, επόμενο είναι να έρθεις σε σύγκρουση με τους ανθρώπους της εξουσίας. Όχι ότι θα πάθεις τίποτε, ότι θα σου κάνουν κάτι το ιδιαίτερο• απλώς δεν θα σε αποδεχθούν ποτέ, αυτό είν’ όλο… Επίσης νιώθω την ανάγκη να δηλώσω ότι εγώ δεν αποδέχομαι αυτόν τον κοινωνικό διαχωρισμό σε “δεξιούς” και “αριστερούς”… Αλλά αν τη “Δεξιά” την αποτελούν άνθρωποι που θέλουν να διατηρήσουν τα πράγματα ως έχουν και την “Αριστερά” αυτοί που θέλουν να τα αλλάξουν, τότε μάλλον ανήκω στην “άκρα Αριστερά”… (γέλια) Το πρόβλημα με όλην αυτή την ορολογία είναι ότι από τότε που κατέρρευσε η πρώην Σοβιετική Ένωση οι λέξεις αυτές έχασαν το νόημά τους ή, για να είμαι πιο ακριβής, θα έλεγα ότι το νόημά τους διαστρεβλώθηκε. Άνθρωποι οι οποίοι όχι μόνο δεν εναντιώθηκαν στην εξουσία αλλά τη στήριξαν κιόλας, φέρουν σήμερα την ταμπέλα του αριστερού. Όλοι έχουν μπει στο ίδιο τσουβάλι και έχει μπερδευτεί πολύ το πράγμα».

¬Υπάρχουν τρία-τέσσερα μυαλά που έχετε θαυμάσει πολύ στη ζωή σας;
«Ναι, βέβαια… Ο Αϊνστάιν, ο Πιαζέ, ο Καρλ Μαρξ, ο Σαίξπηρ…».

¬Ας πάρουμε στην τύχη έναν από όλους αυτούς που είπατε… Τον Πιαζέ για ποιον λόγο τον θαυμάζετε;
«Επειδή κατάλαβε πόσο σοβαροί πρέπει να είμαστε στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε το μυαλό ενός παιδιού. Είναι ίσως ο μόνος άνθρωπος που είχε συνειδητοποιήσει ότι στη δυνατότητα αντίληψης του κόσμου από ένα παιδί και από έναν ιδιοφυή ενήλικο ουσιαστικά δεν υπάρχει καμία διαφορά. Είτε μιλάμε για μικρά παιδιά είτε για τους ανθρώπους που έγραψαν την ιστορία των μαθηματικών, και στις δύο περιπτώσεις ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλος είναι ο ίδιος. Χρειάζεται μεγάλη ευαισθησία για να κατανοήσεις πράγματα τόσο βαθιά και τόσο απλά από την άλλη. Υπήρξαν πολλοί ψυχολόγοι που προσπάθησαν να μας πείσουν ότι ήταν συνεχιστές της θεωρίας του Πιαζέ, αλλά στην πράξη αντιμετώπιζαν τα παιδιά ως ικανά να μαθαίνουν μόνο τα πολύ απλά πράγματα».
(Η σύζυγός του παρεμβαίνει) «Τον Καρλ Μαρξ που ανέφερες πριν, δεν πιστεύω ότι τον θαυμάζεις».
«Λάθος σου… Και βέβαια τον θαυμάζω».

¬Γιατί τον θαυμάζετε;
«Επειδή είναι ο πρώτος που άρθρωσε την ιδέα ότι μια κοινωνία που προσανατολίζεται στο εμπόριο βολεύεται πάνω στα υλικά αγαθά τα οποία παράγει και καταναλώνει, και οι άνθρωποι που την αποτελούν αρχίζουν να αποξενώνονται μεταξύ τους. Είναι ο πρώτος που έθιξε ένα τέτοιο ζήτημα. Το θέμα είναι ότι όλες οι θεωρίες του Μαρξ υιοθετήθηκαν από αυταρχικά και ολοκληρωτικά συστήματα τα οποία τις εκμεταλλεύτηκαν για να δικαιολογήσουν τον τρόπο με τον οποίο ασκούσαν την εξουσία. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι ο Μαρξ ήταν ένας στοχαστής και όχι ένας πολιτικός».
(Η σύζυγός του παρεμβαίνει) «Πάντως δεν σε άκουσα να αναφέρεις καμιά γυναίκα ανάμεσα στα μυαλά που σε έχουν συγκινήσει. Εσύ, ένας άνθρωπος που συνηθίζει να λέει ότι ο γυναικείος τρόπος σκέψης έχει πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τον τρόπο που σκέφτονται οι άνδρες;». (γέλια)
«Οι γυναίκες είναι πολλές - ποια να πρωτοπείς; (γέλια) Οχι, απλώς πιστεύω ότι αυτοί που κατάφεραν να ξεφύγουν από το σύστημα είναι ως επί το πλείστον περιπτώσεις ανδρών, όπως, για παράδειγμα, ο Αϊνστάιν και ο Σαίξπηρ. Οι γυναίκες ίσως δεν είχαν και λόγο να ξεφύγουν, γιατί ούτως ή άλλως από την αρχή είχαν λιγότερα πάρε-δώσε με το σύστημα απ’ ό,τι οι άνδρες• δεν αποτελούσαν δηλαδή όσο οι άνδρες μέρος του συστήματος, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις, όπως η Κιουρί για παράδειγμα».

¬Ο Σαίξπηρ γιατί σας συγκινεί;
«Μου βάζετε συνεχώς δύσκολα. (γέλια) Ξέρω ‘γώ; Για ποιον λόγο μάς συγκινεί ένα ηλιοβασίλεμα; Νομίζω ότι ο Σαίξπηρ μπορούσε να “διαβάζει” καλύτερα από τον καθένα τόσο τις συγκρούσεις που συμβαίνουν μέσα στις ψυχές των ανθρώπων όσο και αυτές που δημιουργούνται στην κοινωνία. Πέρα απ’ αυτό όμως διέθετε αυτή τη μαγική ικανότητα να μπορεί αυτά τα πράγματα να τα πει με λόγια. Γιατί και άλλοι έχουν το χάρισμα να “διαβάζουν” τις ψυχές των ανθρώπων αλλά τους “λείπουν” οι λέξεις για να πουν αυτό που βλέπουν και αισθάνονται. Και συχνά ισχύει και το αντίστροφο: έχουν το ταλέντο των λέξεων αλλά τους λείπει η ικανότητα να δίνουν στις λέξεις ένα νόημα».

¬Πιστεύετε ότι όλοι αυτοί που θα είχαν ενδιαφέρον ως σκέψεις για σας, αν συμμετείχαν ταυτοχρόνως σε μια φανταστική παρέα θα μπορούσαν να συνυπάρξουν; Αν τους καλούσατε, ας πούμε, σπίτι σας, θα συζητούσαν ή θα τσακώνονταν; Μόνον ο Πιαζέ νομίζω ότι θα καταλάβαινε τους υπόλοιπους… (γέλια)
«Ο Αϊνστάιν τι λέτε να έκανε;».

¬Ο Αϊνστάιν θα προσπαθούσε να λύσει την εξίσωση της ελαφρότητας… (γέλια)
«Θυμήθηκα τώρα ένα ρωσικό ανέκδοτο:
Ρωτήθηκαν, λέει, διάφοροι διάσημοι Εβραίοι οι οποίοι σημάδεψαν την ιστορία ποιο είναι γι’ αυτούς το νόημα της ζωής. Ο Χριστός απάντησε ότι το κουβαλάει κανείς μέσα στην καρδιά του, ο Μαρξ είπε ότι το νόημα της ζωής βρίσκεται στην κοιλιά, ο Φρόιντ έδειξε από τη μέση και κάτω και ο Αϊνστάιν είπε “στο κεφάλι, άρα όλα είναι σχετικά”…
(γέλια)
Νομίζω ότι με αυτό το ανέκδοτο απάντησα στην ερώτησή σας για το τι θα γινόταν αν βρίσκονταν όλοι στην ίδια φανταστική παρέα». (γέλια)

¬Γενικότερα νομίζω ότι μου απαντήσατε στις ερωτήσεις μου, και σας ευχαριστώ πολύ.
«Κι εγώ».

Τρίτη, 2 Νοεμβρίου 2010

Η μόρφωση δίνει ζωή

Στα εκατομμύρια ιστολόγια του κόσμου γράφονται αναλύσεις που ποτέ δεν θα δούμε, εκτός αν κάποιος μας πει "αυτό το είδες;".
Σήμερα θα σας ρωτήσω "είδατε την σειρά των άρθρων (σε Αγγλική γλώσσα) που μιλάνε για [Tablets, Unions, and Education] υπό Alistair Croll;"
Είναι κείμενο που θίγει πάμπολλα ζητήματα, συνοδεύεται από διαφωτιστικά διαγράμματα, και καταλήγει σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα.
Το διάγραμμα δείχνει με χρώματα τις διάφορες περιοχές του κόσμου, στον οριζόντιο άξονα τον αλφαβητισμό και στον κάθετο άξονα το προσδόκιμο ζωής. (Αν πάτε εδώ, μπορείτε να φορτώσετε το διάγραμμα GapMinder-World και να παίξετε με τις παραμέτρους : να ορίσετε για ποιές χώρες ενδιαφέρεστε, για ποιά στοιχεία στον οριζόντιο και στον κατακόρυφο άξονα, και για ποιά χρονική περίοδο. Είναι απίστευτο το τι συμπεράσματα μπορείτε να βγάλετε όπως το διάγραμμα σαρώνει τις εποχές!
{Σημείωση στις 09-12-2010 : Αν μάλιστα υπάρχει η απαραίτητη υποδομή, μπορούν να δημιουργηθούν από τα στοιχεία αυτά όμορφες παρουσιάσεις, όπως αυτή του Hans Rosling, που θα την βρείτε εδώ}).

Tablet PC είναι μικρός υπολογιστής, που τον κρατάμε στο χέρι και έχει μεγάλη διαδραστική οθόνη και σύνδεση στο διαδίκτυο. Είναι σύντηξη βιβλίου - τηλεφώνου - μουσικού οργάνου - υπολογιστή - τηλεόρασης. Αυτός θα αλλάξει την δομή της εκπαίδευσης.
Union είναι η ένωση - το σωματείο. Εδώ εννοείται ο σύλλογος των εκπαιδευτικών. Βοηθάει το εκπαιδευτικό σώμα την εξέλιξη ή την πολεμάει;
Education είναι η εκπαίδευση, αλλά με ευρύτερη σημασία από τα διδασκόμενα στο σχολείο μαθήματα.
Δίνω συνδέσμους και τηλεγραφικές περιλήψεις για τα τέσσερα πρώτα άρθρα :
1. [Μέρος 1:] Η εκπαίδευση είναι το θεμέλιο της ευημερίας. Στα δύο εκατομμύρια λεπτά που διαρκεί η βασική εκπαίδευση, διαφορετικοί λαοί διδάσκονται διαφορετικά πράγματα. Σε μερικές χώρες η επιστήμη είναι υποτιμημένη. Οι μεγάλες τάξεις παράγουν ανόητους ανθρώπους.
2. [Μέρος 2:] Αν κάθε μαθητής έχει δικό του υπολογιστή-πινακίδιο, κρατάει όλα τα σχολικά μαθήματα και όλες τις βιβλιοθήκες του κόσμου και τα μουσεία και τα ΜΜΕ και ο,τιδήποτε θα μπορούσε να τον ενδιαφέρει. Από τους 1,400,000 OLPC υπολογιστές που μοιράστηκαν μάθαμε ότι οι μαθητές διδάσκουν τους γονείς τους ανάγνωση, οι απουσίες από το σχολείο ελαττώθηκαν, η εκπαιδευτική διαδικασία βελτιώθηκε. Το κόστος πέφτει : τα πρώτα XO μηχανήματα του σχεδίου OLPC κόστιζαν περίπου 200 ευρώ, ενώ οι νεότερες κατασκευές στοιχίζουν κάτω από 70 ευρώ. Αν και μερικά βιβλία δεν είναι δωρεάν σε ηλεκτρονική μορφή, το συνολικό κόστος (αγοράς - συντήρησης - αποθήκευσης) είναι μικρότερο από την αγορά χάρτινων βιβλίων. Οι υπολογιστές-πινακίδια αλλάζουν : διαμορφώνονται ανάλογα με τον χρήστη - μαθαίνουν από αυτόν!
3. [Μέρος 3:] Οι μελέτες καταδεικνύουν ότι οι καλύτεροι σε απόδοση μαθητές είχαν πολύ καλούς καθηγητές. Δεν υπάρχει εξασφαλισμένη μέθοδος διαμόρφωσης ενός καλού καθηγητή, είναι εσωτερικός παράγοντας και η επιμόρφωση δεν μπορεί να αλλάξει έναν μέτριο καθηγητή. Κάποια πρότυπα σχολεία (Charter schools) με νέες ιδέες, όπως ομαδική διδασκαλία κλπ, πολεμήθηκαν από τις ενώσεις καθηγητών στις ΗΠΑ και, παρά τα μετρήσιμα εξαιρετικά αποτελέσματα, έκλεισαν λόγω διακοπής της χρηματοδότησης. Αν υποθέσουμε ότι 10% των καθηγητών στις ΗΠΑ είναι μέτριοι, τότε 5,000,000 παιδιά θα έχουν υποβαθμισμένο ξεκίνημα στις σπουδές τους. Όταν η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού δεν γίνεται, τα αποτελέσματα είναι ορατά. Το μέλλον κάθε έθνους καθηλώνεται από την ανεπάρκεια του εκπαιδευτικού του συστήματος.
4. [Μέρος 4:] Οι εκπαιδευτικοί επιμένουν να διδάσκουν ακριβώς τα ίδια πράγματα σε όλη την καριέρα τους, ενώ θα έπρεπε να επιζητούν την διαφοροποίηση αφού ο κόσμος εξελίσσεται. Σχετικά με υπολογιστές, με δυσφορία επιμορφώνονται στα βασικά, αλλά στην αγορά εμφανίζονται νέα προϊόντα με έντονους ρυθμούς, οπότε η απαξίωση των γνώσεων είναι βέβαιη. Οι μαθητές μαθαίνουν πιο νωρίς από τους καθηγητές τους για το τι κυκλοφορεί. Υπάρχουν πολλοί καλοί εκπαιδευτικοί, κι αν στηριχτούν από ένα Σύστημα Διαχείρισης της Μάθησης (Learning Management System, LMS), τα αποτελέσματα για το έθνος θα είναι τόσο σημαντικά, που θα έπρεπε ήδη να έχει επενδύσει σε καλύτερα σχολεία, άριστους εκπαιδευτικούς, καλύτερο μέλλον.

Μακάρι να μπορούσα να μεταφράσω όλα τα κείμενα.
Ας το αναλάβει η ΟΛΜΕ, για να κάνει και κάτι χρήσιμο.

Τρίτη, 26 Οκτωβρίου 2010

Βαρεθήκατε τη Γη;

Βαρεθήκατε να βλέπετε κάθε μέρα την προβληματική Γη;

Σήμερα εξερράγη το ηφαίστειο Μεράπι στην Ινδονησία,
εχθές ο σεισμός των 7,7 ρίχτερ και το τσουνάμι που ακολούθησε "έστειλαν" 100 ανθρώπους αμέσως και άλλους 300 τους ψάχνουν ενώ λείπουν και 10 παραλιακά χωριά,
προχθές ανεμοστρόβιλος στην Ηλεία ξερίζωσε δέντρα 25 ετών (ενώ πριν από μέρες ζημιές έγιναν από το ίδιο μετεωρολογικό φαινόμενο στην Καλαμάτα και στην Κύθνο),
... ... ...

Λοιπόν, υπάρχουν άνθρωποι που προετοιμάζουν το αλλιώτικο μέλλον μας, όπως μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Εκδρομές στο διάστημα!

Μου αρέσει η επιστημονική φαντασία, εντάξει, αλλά μιλάμε για πραγματικότητα - παράξενη, ακριβή ακόμη, σε περιορισμένη κλίμακα - αλλά ελπιδοφόρα πραγματικότητα.

Πεταγόμαστε μέχρι έναν κοντινό ακατοίκητο εξωπλανήτη, εφαρμόζουμε γαιομορφία (terraforming) με γαλάζιες άλγες (κυανοβακτήρια) και μετά από καμμιά πενηνταριά χρόνια αγοράζουμε οικοπεδάκια εκεί.

Απίθανο μέλλον; Δεν νομίζω!

Παρασκευή, 15 Οκτωβρίου 2010

Blog Action Day 2010 : Νερό

Petitions by Change.org|Start a Petition »


Τα ιστολόγια παρουσιάζουν τις απόψεις των συντακτών τους για πολλά και διάφορα θέματα. Μερικές φορές συντονίζονται για το κοινό καλό και παρουσιάζουν το ίδιο θέμα, αν βέβαια το εγκρίνουν.
Φέτος η πρόταση αφορά το νερό.

Αναρωτηθείτε : [Ποιό είναι αυτό που λείπει εντελώς από περιοχές που έχουν πλημμυρίσει;]

Τα τελευταία χρόνια έχουμε πολλές περιοχές που πλημμυρίζουν. Στο Πακιστάν και στο Μπαγκλαντές υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που έχασαν την κατοικία τους από την αιτία αυτή.

Βρήκατε την απάντηση στο ερώτημα; Είναι το πόσιμο νερό. Αστείο και τραγικό μαζί.

Στις περιοχές που σκεπάζονται από τα νερά πολλά ζώα πνίγονται και τα νερά μολύνονται, (ακόμα και τα πηγάδια). Επειδή δεν υπάρχουν πια εστίες (κουζίνες στις κατοικίες) δεν μπορεί κανείς να βράσει νερό για να το κάνει πόσιμο. Άρα μένει η αποστολή βοήθειας, αλλά είναι σχεδόν αδύνατο να φθάσει σε όσους έχουνε ανάγκη. Αυτοκίνητα δεν κυκλοφορούν αφού δεν υπάρχουν δρόμοι, κι αν μεταφερθεί βοήθεια αεροπορικώς δεν υπάρχει τόπος για να αποθηκευθεί ή τρόπος για να μοιραστεί στους πληγέντες.

Σε άλλες περιοχές παρατηρείται ξηρασία και ερημοποίηση. Κάποιοι αρχαίοι πολιτισμοί χάθηκαν με βασική αιτία την ξηρασία (για παράδειγμα, οι Maya στην Νότια Αμερική μετά από ξηρασία 200 ετών κατά τους ερευνητές).

Το πόσιμο νερό είναι πολύ σημαντικό για την διατήρηση της ζωής. (Σκεφθήτε ότι όλες οι λειτουργίες μας γίνονται με κυκλοφορία υγρών και ότι στα όργανα του σώματός μας υπάρχει σε διάφορα ποσοστά πάνω από 70%). Χωρίς τροφή μπορεί ο άνθρωπος να ζήσει τριάντα - σαράντα ημέρες, ενώ χωρίς νερό πόσες; Δέκα;

Το νερό είναι ένα αγαθό που θα έπρεπε να είναι ελεύθερο για όλους. Ήδη υπάρχουν εκτεταμένα εμπορικά δίκτυα που το πουλάνε, χωρίς αποτελεσματικό έλεγχο του περιεχομένου των πλαστικών μπουκαλιών, τα οποία είναι επιπρόσθετη πηγή μόλυνσης στο περιβάλλον. (Εδώ πουλάνε άδειες για το διοξείδιο του άνθρακα που πρόκειται να παραχθεί, στο νερό θα σταματούσαν;) Και ακούγονται απαισιόδοξες προβλέψεις ότι θα γίνουν πόλεμοι με αφορμή το νερό.

Πιστεύω ότι θα έπρεπε να στηρίξουμε κάθε προσπάθεια που στοχεύει να προσφέρει δωρεάν πόσιμο νερό σε όλο τον κόσμο : Σε ανθρώπους, σε ζώα και φυτά.

Μια προσθήκη, για όσους πιστεύουν στην διασυνδεσιμότητα όλων των πραγμάτων, (όπως ο Dirk Gentli, λογοτεχνικός ήρωας του Douglas Adams), είναι το παρακάτω vimeo, που λέει ότι το νερό έχει μνήμη και θυμάται πώς του έχουμε φερθεί. Μπορεί να είναι χημικά ίδιο, αλλά κρυσταλλώνεται διαφορετικά (θυμηθείτε τις νιφάδες με την εξάκτινη συμμετρία).
Όταν λοιπόν το πίνουμε έχοντας κακές σκέψεις αυτό αλλάζει και δηλητηριαζόμαστε, ενώ όταν έχουμε θετική ενέργεια το νερό μας ωφελεί γιατί γίνεται καλύτερο, αγιάζει!
Το νερό βρίσκεται παντού, στο νερό δημιουργείται η ζωή, όλοι μας αποτελούμαστε σε μεγάλο ποσοστό από νερό - αυτό είναι το μέσο που διασυνδέει τα πάντα.
Αν έχετε υπομονή μία ώρα και 22 λεπτά, θα ακούσετε πολλά πράγματα, κάποια λογικά, κάποια παρατραβηγμένα, αλλά η συνολική αίσθηση είναι θετική. Υπάρχουν πολλά φαινόμενα που δεν ξέρουμε να εξηγήσουμε. Δείτε, με επιφύλαξη και ανοιχτό μυαλό ταυτόχρονα, το vimeo του Αλέξανδρου Παυλίδη.

Δευτέρα, 20 Σεπτεμβρίου 2010

Πεντάχρονος Πρωθυπουργός

"Δεν θα πω εγώ σε έναν πεντάχρονο Πρωθυπουργό, που δεν μιλάει, πότε να μιλήσει!" είπε ένας σημαντικός πολιτικός. Η φράση μου φάνηκε πολυσήμαντη και την απομονώνω από την γενικότερη ομιλία.

1. Υπάρχει (τουλάχιστον ένας) πεντάχρονος που είναι Πρωθυπουργός (5χΠ). Καταπληκτικό!

2. Ο 5χΠ μιλάει όταν αποφασίσει ή όταν πάρει εντολή. Στην προκειμένη περίπτωση δεν παίρνει εντολή και μένουμε με το πότε θα αποφασίσει. Ίσως αφού γίνει εξάχρονος ή αρκετά αργότερα.

3. Ο ομιλητής αρνείται να δώσει εντολή στον 5χΠ να μιλήσει, είτε από αναρμοδιότητα, είτε από επαγγελματική ανεπάρκεια (δεν έχει τις απαραίτητες γνώσεις ψυχολόγου για να στηρίξει τον βουβό πεντάχρονο).

4. Ο ομιλητής υπονοεί ότι προτιμά να μην ακούσει τον 5χΠ να μιλάει (για να μην έχει ο ίδιος δυσκολίες, αλλιώς θα του έλεγε να μιλήσει), αλλά γνωρίζει ότι θα μπορούσε άλλος να δώσει την εντολή στον 5χΠ (γιαυτό λέει [δεν θα το πω εγώ]).

5. Ο 5χΠ είναι σίγουρο ότι ακούει.

Τελικό συμπέρασμα : Κάποιος άλλος πρέπει να πει στον 5χΠ να σταματήσει να ακούει και να αρχίσει να μιλάει άμεσα.

Δευτέρα, 13 Σεπτεμβρίου 2010

Βραβεύσεις στον διαγωνισμό σύνθεσης Manolas-60 JT

Έγινε ένας Διεθνής Διαγωνισμός Σύνθεσης Σκακιστικών Προβλημάτων με τίτλο [Manolas-60 Jubilee Tourney], σαν να λέμε [Τουρνουά για την επέτειο των 60 χρόνων του Μανωλά].

Ήταν πραγματικά Διεθνής Διαγωνισμός, αφού στάλθηκαν 98 προβλήματα από 42 συνθέτες από 21 χώρες.

Στον διαγωνισμό υπάρχουν Κριτές που αποφασίζουν ποιά προβλήματα θα μπορούσαν να πάρουν διάκριση. Ευχαριστώ τους Κριτές αυτού του Διαγωνισμού : Χάρη Φουγιαξή, Γιάννη Γαρουφαλίδη, Κώστα Πρέντο.

Το κείμενο της βράβευσης υπάρχει (σε μορφή .pdf και στα Αγγλικά) εδώ. Σύντομα θα μεταφραστεί και στα Ελληνικά.

Ευχαριστώ πολύ όλους τους συνθέτες που συμμετείχαν. Παρακάτω υπάρχει αλφαβητικός κατάλογος των διακριθέντων.

Alberto Armeni, Italy, (#3) 3rd Prize, (s#3) H. M., (fairy #3) 2nd Comm.
Ivan Borisenko, Ukraine, (s#3) Comm.
Evgeni Bourd, Israel, (#3) 1st Prize
Joaquim Crusats, Spain, (#3) 3rd Comm.
Evgeny Fomichev, Russia, (#3) 3rd H.M., (h#3) H.M., (s#3) 1st Prize
Ioannis Garoufalidis, Greece, (fairy #3) 1st Comm.
Carlo de Grandi, Greece, (#3) 4th Comm.
Arieh Grinblat, Israel, (#3) 1st Prize
Christer Jonsson, Sweden, (h#3) 1st Prize
Gunter Jordan, Germany, (s#3) Comm.
Valery Kopyl, Ukraine, (#3) 1st Comm.
Vladimir Kozhakin, Russia, (#3) 2nd Comm.
Carlos Lago, Argentina, (h#3) 2nd Prize
Juraj Lörinc, Slovakia, (fairy #3) Prize & H.M. & 3rd Comm. & 4th Comm.
Leonid Makaronez, Israel, (#3) 2nd Prize
Stefan Milewski, Poland, (h#3) Comm.
Manos Pantavos, Greece, (#3) 2nd H.M.
Nikos Pergialis, Greece, (#3) 2nd H.M., (h#3) Comm.
Christian Poisson, France, (#3) Special Mention
Ladislav Salai Jr., Slovakia, (fairy #3) Prize
Vitaliy Shevchenko, Ukraine, (s#3) Comm.
Ivan Soroka, Ukraine, (s#3) 2nd Prize & Comm. & Comm.
Ing. Miroslav Svítek, Czech Republic, (#3) 1st H.M.
Menachem Witztum, Israel, (h#3) Comm.

Παρασκευή, 27 Αυγούστου 2010

Είναι καλύτερα χωρίς;

Υπήρξε εποχή που δεν μπορούσε να γίνει στην εντέλεια το μάθημα της Γεωγραφίας γιατί έλειπαν οι χάρτες. Μετά βρέθηκαν κι άλλα μαθήματα στην ίδια κατάσταση : Ιστορία, Κοσμογραφία, Σωματολογία. Τα Φυτολόγια τα φτιάχναμε μόνοι μας.
Υπήρξε εποχή με διαλυμένα σχεδιαστικά όργανα για την Γεωμετρία, με εργαστήριο Φυσικής χωρίς τους πάγκους με τις στημένες ασκήσεις, με Χημείο χωρίς αντιδραστήρια.
Πολλά από αυτά διορθώθηκαν.

Μετά μπήκαμε στην εποχή της Πληροφορικής.
Θα μπορούσαν να γίνουν παρουσιάσεις με βίντεο για χώρες, για πολέμους, για ουράνια σώματα ή για ζώα και φυτά.
Θα μπορούσαν να γίνουν εύκολα οι μαθηματικές ασκήσεις, παραστατικά τα πειράματα Φυσικής, ακίνδυνα τα πειράματα Χημείας.
Θα μπορούσαν να γίνουν ολόκληρα τα μαθήματα μέσω υπολογιστή.
Θα μπορούσαν να υποβάλλονται οι μαθητικές εργασίες μέσω διαδικτύου.
Θα μπορούσαν να είναι φορτωμένα τα βιβλία σε φορητούς υπολογιστές.
Θα μπορούσε να έχει ο κάθε μαθητής το δικό του μηχάνημα και να είναι όλα συνδεμένα σε δίκτυο και να μπορούν να βλέπουν, ελεγχόμενα, το διαδίκτυο.

Στο χρονικό αυτό σημείο κάποιος πρότεινε μια λύση εκτός αγοράς - να φτιαχτεί κάτι από την αρχή με κέντρο το παιδί που μαθαίνει, και με μικρό κόστος ώστε οι κυβερνήσεις να μπορούν να το δίνουν δωρεάν αντί να δίνουν βιβλία. («Είναι ένα εκπαιδευτικό έργο, όχι ένα έργο για φορητούς υπολογιστές» — Nicholas Negroponte)

Πολλοί είπαν ότι αυτό ήταν ανέφικτο.
Αυτοί που είχαν την ιδέα δούλεψαν στο έργο OLPC, επινόησαν πολλά νέα πράγματα (νέες οθόνες αυτορυθμιζόμενες για να παραμένουν ευανάγνωστες σε λιακάδα ή σε σκοτάδι, νέες μπαταρίες για αυτονομία 11 ωρών, κλπ) και παρουσίασαν τον υπολογιστή XO με δικά του λειτουργικό σύστημα, ανοικτό λογισμικό και επικοινωνία στο διαδίκτυο.
Πολλοί εθελοντές τα μετέφρασαν στην γλώσσα τους (και στα Ελληνικά).
Κάποιες χώρες είδαν την μεγάλη ευκαιρία και εξόπλισαν τους μικρούς μαθητές τους με το νέο εργαλείο της εκπαίδευσης.

Οι μεγάλες εταιρείες είδαν το XO ως απειλή και το πολέμησαν. Ήταν μάλλον το χαμηλό κόστος (ούτε 200 ευρώ) που τους ανησύχησε, σε εποχή που πωλούσαν τα φορητά σε πενταπλάσια τιμή.
Φτιάχτηκαν από τις διάφορες εταιρείες μικρά φορητά συστήματα, που να επικοινωνούν με το διαδίκτυο (όχι δωρεάν!) και να έχουν μέγεθος συνηθισμένου βιβλίου. Αυτά δεν συγκρίνονται με το XO, αλλά προτάθηκαν ως σχολικά βοηθήματα (δεν σχεδιάστηκαν να είναι!).

Τι κάνουμε στην Ελλάδα;
Έχουμε σηκώσει τα μανίκια και δουλεύουμε με τα νέα εργαλεία υλικού και λογισμικού; Όχι!
Αγοράζουμε από τις εταιρείες τα "λεμόνια" και τα δίνουμε στα παιδιά; Πέρυσι ναι, φέτος όχι!
Προκρίνουμε ότι χωρίς αυτά τα εργαλεία θα έχουμε ήσυχο το κεφάλι μας; Ναι! Όλα θα λυθούν με τους "πάμφθηνους" διαδραστικούς πίνακες και με δέκα φορητά σε έναν φοριαμό στο σχολείο.

Διαβάστε και μια σχετική ανάρτηση εδώ : [Γιάννης Σαλονικίδης - Δεν θα πάρουν laptop οι μαθητές της Α' Γυμνασίου].

Άσκηση : Θα μπορούσαμε να έχουμε ξεκινήσει την κατασκευή των χιλιάδων XO, που τοποθετούνται σε διάφορες χώρες, στην χώρα μας, σε ένα νέο βιομηχανικό κλάδο; Έχουμε τεχνογνωσία;

Μικρή βοήθεια :
Θυμάμαι ότι υπήρχε στην Θεσσαλονίκη η καλή εταιρεία Μακεδονικά Ηλεκτρονικά ΑΕ. (Υπάρχει σήμερα μια μετεξέλιξή της, Μακεδονικά Περιφερειακά ΑΕ). Από εκεί έφυγε ο Μιχαήλ Μπλέτσας αναζητώντας καλύτερη τύχη στο εξωτερικό.
Είναι από τα πρώτα στελέχη του έργου OLPC που έκαναν το XO πραγματικότητα.

Πέμπτη, 19 Αυγούστου 2010

Δεξιόστροφα ή αριστερόστροφα;

Από τα πιό ωραία πράγματα που έχω δει με τους υπολογιστές είναι κάποιες εικόνες που σε αναγκάζουν να δεις μέσα στο μυαλό σου.
Σήμερα σας δείχνω αυτή την γυναικεία φιγούρα που περιστρέφεται. Δεν γνωρίζω ποιός την έφτιαξε, αλλά μπράβο του!
Αρχικά νομίζετε ότι γυρίζει δεξιόστροφα; Υπάρχει τρόπος να επιβάλλετε στο μυαλό σας την ιδέα ότι η φιγούρα γυρίζει αριστερόστροφα! Προσπαθήστε μόνοι σας!

κλικ εδώ

Αν δεν τα καταφέρνετε, να βοηθήσω λιγάκι.
Συγκεντρώστε την προσοχή σας στην φτέρνα που αγγίζει το έδαφος.
Μπορείτε να αρχίσετε να βλέπετε την κίνησή της ανάστροφα, και ξαφνικά όλη η φιγούρα γυρίζει ανάστροφα.

Μα τότε, τι ήταν αυτό που βλέπατε αρχικά;
Και πόσο εύκολα μπορείτε να γυρίζετε από την μια στην άλλη οπτική άποψη;

Κυριακή, 15 Αυγούστου 2010

Τι συνέβη στην εταιρεία Yahoo

Ήξερα κάποτε ένα ψαχτήρι Yahoo.com (Yet Another Heuristic Object Oriented Commercial application?).
Ήξερα και μια εταιρεία Four11.com, που είχε αναπτύξει μια διαδικτυακή εφαρμογή RocketMail για e-mail, από την οποία απέκτησα (Παρασκευή 1997-06-20 07:28) τον πρώτο μου λογαριασμό mmsoft@rocketmail.com δωρεάν δια βίου.
Αργότερα η εταιρεία Yahoo αγόρασε την Four11/RocketMail και αποκτώντας δυνατότητες e-mail προχώρησε στο να γίνει portal.
(Ο λογαριασμός μου ισχύει ακόμη, γιατί η Yahoo τήρησε την δέσμευση της RocketMail Team προς εμένα. Ηθική εταιρική συμπεριφορά. Επί αρκετά χρόνια έδιναν στους χρήστες λογαριασμούς name@yahoo.com και τοπικούς name@yahoo.gr κλπ, και μόνο μετά την ύπαρξη του ανταγωνιστικού @gmail αποφάσισαν να δίνουν, με αμοιβή τώρα, λογαριασμούς name@ymail.com και name@rocketmail.com).
Στην πορεία απέκτησα κι άλλους λογαριασμούς e-mail και κατέληξα στο gmail της πολύ νεότερης Google.
Η Yahoo ανέπτυξε πολλές εφαρμογές, αλλά για κάποιο λόγο με τράβηξε κοντά της η Google με Blogger, Analytics, Maps, Reader, Docs, κλπ.
Φαίνεται ότι στην πορεία έχασε πολλούς φίλους η Yahoo. Δεν ήξερα γιατί, μέχρι που διάβασα ένα κείμενο του Paul Graham, που ήταν συνεργάτης της. Διαβάστε το, όσοι γνωρίζετε την γλώσσα, έχει ενδιαφέρον!

Paul Graham από το http://www.paulgraham.com/yahoo.html

What Happened to Yahoo

August 2010

When I went to work for Yahoo after they bought our startup in 1998, it felt like the center of the world. It was supposed to be the next big thing. It was supposed to be what Google turned out to be.

What went wrong? The problems that hosed Yahoo go back a long time, practically to the beginning of the company. They were already very visible when I got there in 1998. Yahoo had two problems Google didn't: easy money, and ambivalence about being a technology company.

Money

The first time I met Jerry Yang, we thought we were meeting for different reasons. He thought we were meeting so he could check us out in person before buying us. I thought we were meeting so we could show him our new technology, Revenue Loop. It was a way of sorting shopping search results. Merchants bid a percentage of sales for traffic, but the results were sorted not by the bid but by the bid times the average amount a user would buy. It was like the algorithm Google uses now to sort ads, but this was in the spring of 1998, before Google was founded.

Revenue Loop was the optimal sort for shopping search, in the sense that it sorted in order of how much money Yahoo would make from each link. But it wasn't just optimal in that sense. Ranking search results by user behavior also makes search better. Users train the search: you can start out finding matches based on mere textual similarity, and as users buy more stuff the search results get better and better.

Jerry didn't seem to care. I was confused. I was showing him technology that extracted the maximum value from search traffic, and he didn't care? I couldn't tell whether I was explaining it badly, or he was just very poker faced.

I didn't realize the answer till later, after I went to work at Yahoo. It was neither of my guesses. The reason Yahoo didn't care about a technique that extracted the full value of traffic was that advertisers were already overpaying for it. If they merely extracted the actual value, they'd have made less.

Hard as it is to believe now, the big money then was in banner ads. Advertisers were willing to pay ridiculous amounts for banner ads. So Yahoo's sales force had evolved to exploit this source of revenue. Led by a large and terrifyingly formidable man called Anil Singh, Yahoo's sales guys would fly out to Procter & Gamble and come back with million dollar orders for banner ad impressions.

The prices seemed cheap compared to print, which was what advertisers, for lack of any other reference, compared them to. But they were expensive compared to what they were worth. So these big, dumb companies were a dangerous source of revenue to depend on. But there was another source even more dangerous: other Internet startups.

By 1998, Yahoo was the beneficiary of a de facto Ponzi scheme. Investors were excited about the Internet. One reason they were excited was Yahoo's revenue growth. So they invested in new Internet startups. The startups then used the money to buy ads on Yahoo to get traffic. Which caused yet more revenue growth for Yahoo, and further convinced investors the Internet was worth investing in. When I realized this one day, sitting in my cubicle, I jumped up like Archimedes in his bathtub, except instead of "Eureka!" I was shouting "Sell!"

Both the Internet startups and the Procter & Gambles were doing brand advertising. They didn't care about targeting. They just wanted lots of people to see their ads. So traffic became the thing to get at Yahoo. It didn't matter what type. [1]

It wasn't just Yahoo. All the search engines were doing it. This was why they were trying to get people to start calling them "portals" instead of "search engines." Despite the actual meaning of the word portal, what they meant by it was a site where users would find what they wanted on the site itself, instead of just passing through on their way to other destinations, as they did at a search engine.

I remember telling David Filo in late 1998 or early 1999 that Yahoo should buy Google, because I and most of the other programmers in the company were using it instead of Yahoo for search. He told me that it wasn't worth worrying about. Search was only 6% of our traffic, and we were growing at 10% a month. It wasn't worth doing better.

I didn't say "But search traffic is worth more than other traffic!" I said "Oh, ok." Because I didn't realize either how much search traffic was worth. I'm not sure even Larry and Sergey did then. If they had, Google presumably wouldn't have expended any effort on enterprise search.

If circumstances had been different, the people running Yahoo might have realized sooner how important search was. But they had the most opaque obstacle in the world between them and the truth: money. As long as customers were writing big checks for banner ads, it was hard to take search seriously. Google didn't have that to distract them.

Hackers

But Yahoo also had another problem that made it hard to change directions. They'd been thrown off balance from the start by their ambivalence about being a technology company.

One of the weirdest things about Yahoo when I went to work there was the way they insisted on calling themselves a "media company." If you walked around their offices, it seemed like a software company. The cubicles were full of programmers writing code, product managers thinking about feature lists and ship dates, support people (yes, there were actually support people) telling users to restart their browsers, and so on, just like a software company. So why did they call themselves a media company?

One reason was the way they made money: by selling ads. In 1995 it was hard to imagine a technology company making money that way. Technology companies made money by selling their software to users. Media companies sold ads. So they must be a media company.

Another big factor was the fear of Microsoft. If anyone at Yahoo considered the idea that they should be a technology company, the next thought would have been that Microsoft would crush them.

It's hard for anyone much younger than me to understand the fear Microsoft still inspired in 1995. Imagine a company with several times the power Google has now, but way meaner. It was perfectly reasonable to be afraid of them. Yahoo watched them crush the first hot Internet company, Netscape. It was reasonable to worry that if they tried to be the next Netscape, they'd suffer the same fate. How were they to know that Netscape would turn out to be Microsoft's last victim?

It would have been a clever move to pretend to be a media company to throw Microsoft off their scent. But unfortunately Yahoo actually tried to be one, sort of. Project managers at Yahoo were called "producers," for example, and the different parts of the company were called "properties." But what Yahoo really needed to be was a technology company, and by trying to be something else, they ended up being something that was neither here nor there. That's why Yahoo as a company has never had a sharply defined identity.

The worst consequence of trying to be a media company was that they didn't take programming seriously enough. Microsoft (back in the day), Google, and Facebook have all had hacker-centric cultures. But Yahoo treated programming as a commodity. At Yahoo, user-facing software was controlled by product managers and designers. The job of programmers was just to take the work of the product managers and designers the final step, by translating it into code.

One obvious result of this practice was that when Yahoo built things, they often weren't very good. But that wasn't the worst problem. The worst problem was that they hired bad programmers.

Microsoft (back in the day), Google, and Facebook have all been obsessed with hiring the best programmers. Yahoo wasn't. They preferred good programmers to bad ones, but they didn't have the kind of single-minded, almost obnoxiously elitist focus on hiring the smartest people that the big winners have had. And when you consider how much competition there was for programmers when they were hiring, during the Bubble, it's not surprising that the quality of their programmers was uneven.

In technology, once you have bad programmers, you're doomed. I can't think of an instance where a company has sunk into technical mediocrity and recovered. Good programmers want to work with other good programmers. So once the quality of programmers at your company starts to drop, you enter a death spiral from which there is no recovery. [2]

At Yahoo this death spiral started early. If there was ever a time when Yahoo was a Google-style talent magnet, it was over by the time I got there in 1998.

The company felt prematurely old. Most technology companies eventually get taken over by suits and middle managers. At Yahoo it felt as if they'd deliberately accelerated this process. They didn't want to be a bunch of hackers. They wanted to be suits. A media company should be run by suits.

The first time I visited Google, they had about 500 people, the same number Yahoo had when I went to work there. But boy did things seem different. It was still very much a hacker-centric culture. I remember talking to some programmers in the cafeteria about the problem of gaming search results (now known as SEO), and they asked "what should we do?" Programmers at Yahoo wouldn't have asked that. Theirs was not to reason why; theirs was to build what product managers spec'd. I remember coming away from Google thinking "Wow, it's still a startup."

There's not much we can learn from Yahoo's first fatal flaw. It's probably too much to hope any company could avoid being damaged by depending on a bogus source of revenue. But startups can learn an important lesson from the second one. In the software business, you can't afford not to have a hacker-centric culture.

Probably the most impressive commitment I've heard to having a hacker-centric culture came from Mark Zuckerberg, when he spoke at Startup School in 2007. He said that in the early days Facebook made a point of hiring programmers even for jobs that would not ordinarily consist of programming, like HR and marketing.

So which companies need to have a hacker-centric culture? Which companies are "in the software business" in this respect? As Yahoo discovered, the area covered by this rule is bigger than most people realize. The answer is: any company that needs to have good software.

Why would great programmers want to work for a company that didn't have a hacker-centric culture, as long as there were others that did? I can imagine two reasons: if they were paid a huge amount, or if the domain was interesting and none of the companies in it were hacker-centric. Otherwise you can't attract good programmers to work in a suit-centric culture. And without good programmers you won't get good software, no matter how many people you put on a task, or how many procedures you establish to ensure "quality."

Hacker culture often seems kind of irresponsible. That's why people proposing to destroy it use phrases like "adult supervision." That was the phrase they used at Yahoo. But there are worse things than seeming irresponsible. Losing, for example.





Notes

[1] The closest we got to targeting when I was there was when we created pets.yahoo.com in order to provoke a bidding war between 3 pet supply startups for the spot as top sponsor.

[2] In theory you could beat the death spiral by buying good programmers instead of hiring them. You can get programmers who would never have come to you as employees by buying their startups. But so far the only companies smart enough to do this are companies smart enough not to need to.

Thanks to Trevor Blackwell, Jessica Livingston, and Geoff Ralston for reading drafts of this.