Από πού έρχονται οι καλές ιδέες

Ένα βίντεο σχεδιαστικής αφήγησης του Steven Johnson, που περιγράφει τον τρόπο να έχουμε χρήσιμες ιδέες.

Θα προσπαθήσω να αποδώσω το κείμενο της Paloma Vazquez (που βρήκα εδώ, 21-09-2010) στην Ελληνική:

Ένα επερχόμενο βιβλίο του Στίβεν Τζόνσον θα πασχίσει να απαντήσει την ερώτηση ‘Από πού έρχονται οι καλές ιδέες;’, παρουσιάζοντας την πλοκή που εξηγεί τι εμπνέει εκείνες τις ανατρεπτικές ‘α-χά’ στιγμές νεωτερισμού και λάμψης. Η κατανόηση των συνθηκών ή του περιβάλλοντος που ευνοούν την ανάπτυξη των καλών ιδεών μπορεί να μας βοηθήσει να παράγουμε περισσότερες από αυτές τις ιδέες, που οδηγούν στην πρόοδο τις καριέρες μας, τις ζωές μας, τις κοινωνίες μας, και τον πολιτισμό μας. Ένα βίντεο (δες παρακάτω), εικονογραφημένο γοητευτικά και με φαντασία, εξυπηρετεί την προώθηση του βιβλίου πριν από την έκδοσή του, αναφέροντας συνοπτικά κάποιες από τις παρατηρήσεις και τις διαβλέψεις που ο Johnson θα αναπτύξει στο βιβλίο του: ** Για να προσδιορίσουμε τους χώρους που έχουν ιστορικά οδηγήσει σε ασυνήθεις ρυθμούς παραγωγικότητας και νεωτερισμών, μπορούμε να παρατηρήσουμε και να αναλύσουμε επαναλαμβανόμενα υποδείγματα στη δημιουργία περιβαλλόντων που είναι ιδιαίτερα πρωτοποριακά ** Για παράδειγμα, το αργό προαίσθημα : οι περισσότερες επαναστατικές ιδέες δεν έρχονται σε μια στιγμή έμπνευσης - περνάνε πολύ καιρό σε ύπνωση, στο παρασκήνιο, μέχρι που βγαίνουν στην συνειδητή επιφάνεια. Μερικές φορές περνάνε χρόνια μέχρι να σας γίνει η ιδέα προσιτή και χρήσιμη ** Οι καλές ιδέες δαπανούν πολύ καιρό, ακόμη και χρόνια, για την επώασή τους - για παράδειγμα, προβάλλουν από παράπλευρα εγχειρήματα που βρίσκονται σε διάφορες φάσεις ολοκλήρωσης – προτού μπορέσουν να πάρουν την μορφή ενός πλήρους ενοράματος. Η επινόηση του παγκόσμιου ιστού (www) είναι ένα κλασικό παράδειγμα ** Όταν σχηματίζονται ιδέες στην φάση του προαισθήματος, χρειάζεται να συγκρουσθούν με άλλα προαισθήματα, που μπορεί να βρίσκονται στο μυαλό κάποιου άλλου. Οι καλές ιδέες συνήθως προβάλλουν από την σύγκρουση υποδεέστερων προαισθημάτων ** Επομένως, χρειάζεται να δημιουργούμε συστήματα που θα επιτρέπουν την συνάντηση αυτών των ανεξάρτητων προαισθημάτων με τρόπο, που θα υπερβαίνει το σύνολο των μερών τους ** Σχετικά με τις τρέχουσες συζητήσεις για νεωτερισμούς και δημιουργικότητα (και για το αν ο κόσμος μας, που είναι πάντα σε εγρήγορση υπερβολικά πληροφορημένος και διασυνδεμένος, θα απομακρυνθεί από τις στιγμές ήρεμης μελέτης που σχετίζεται με την φροντίδα της δημιουργικότητας), ο Johnson πιστεύει ότι δεν είναι πιθανό ** Παρά το ότι αληθεύει η αύξηση της περίσπασης της προσοχής μας τα τελευταία 15 έτη, έχουμε επίσης αυξήσει την πιθανότητα να συνδεθούμε και να συνεργασθούμε με άλλους, ή να συναντήσουμε εκείνο το κομμάτι πληροφορίας που ίσως αποτελεί το κομμάτι που λείπει από το προαίσθημά μας, οπότε θα δημιουργηθεί η τελική ιδέα ή ο νεωτερισμός ** Ποιό είναι το κύριο σημείο στην ανάλυση της προέλευσης των καλών ιδεών; Η τύχη είναι ευνοϊκότερη προς τα μυαλά με διασυνδέσεις

An upcoming book by Steven Johnson will strive to answer the question ‘Where do good ideas come from?’, providing context to explain what inspires those ground-breaking ‘a-ha’ moments of innovation and brilliance. An understanding of what conditions or environment fosters the development of good ideas can help us generate more of those ideas that drive our careers, our lives, our society, and our culture forward. A charmingly and whimsically illustrated video (below) serves to promote the book prior to its launch, and to showcase some of the observations and insights that Johnson will expand on in his book: ** To identify the spaces that have historically led to unusual rates of creativity and innovation, we can observe and analyze recurring patterns in creating environments that are unusually innovative ** For instance, the slow hunch: most ground-breaking ideas don’t come in a single moment of ‘a-ha’ – they spend a lot of time dormant, in the background, until they surface into consciousness; sometimes, it takes years for the idea to become accessible and useful to you ** Good ideas spend a lot of time, even years, incubating – for instance, stemming from side projects of varying degrees of success or completion – before they can take the form of a full vision; the invention of the world wide web is a classic example ** When ideas take form in the ‘hunch’ stage, they need to collide with other hunches, which may exist in someone else’s mind; Good ideas often stem from the collision of smaller hunches ** We therefore need to create systems that will allow these independent hunches to come together in a way that exceeds the sum of their parts ** Regarding the current debate over innovation & creativity – and whether our always on, overwhelmingly informed and connected world is going to take away from those moments of quieter contemplation associated with fostering creativity – Johnson believes this is unlikely ** While it’s true we’re more distracted over the last 15 years, we also have increased possibilities to connect and collaborate with others, or to stumble onto that piece of information that may provide the the missing piece to our ‘hunch’, which may yield that ultimate idea or innovation ** The main point in analyzing where good ideas come from? Chance favors the connected mind

Άλλα παλιά, άλλα μελλοντικά

Κάποιοι που έχουν αργίες αυτές τις ημέρες (ας είμαστε όλοι καλά!) θέλουν να ασχοληθούνε με κάτι ενδιαφέρον (φτάνει το φαγητό πιά).

Προτείνω κάτι από το παρελθόν :
Διαλέξτε εκατό βιβλία, από αυτά που επηρέασαν την σκέψη εκατομμυρίων ανθρώπων. Και μόνο να κάνετε την επιλογή, από περιγραφές και κριτικές, καλό θα είναι. Για να τα μελετήσετε, οι αργίες δεν φτάνουν, μια ζωή χρειάζεται, τουλάχιστον.

Προτείνω και κάτι για το μέλλον:
Έχει αρχίσει η ανάπτυξη της τρισδιάστατης εκτύπωσης.
Θυμόσαστε που μπορούσαν οι jet-printers να τυπώσουν ανάγλυφα γράμματα στέλνοντας περισσότερη μελάνη; Φανταστείτε ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν οποιαδήποτε υλικά και να "εκτυπώσουν" οποιαδήποτε αντικείμενα, ας πούμε το τμήμα ενός οστού που έχει θρυμματιστεί (αλλού πυκνό για να αντέχει κι αλλού αραιό για να μπορέσει να δέσει με το υπόλοιπο ζωντανό κόκαλο!), ή μια κατοικία (εκτυπώνοντας τσιμέντα, σίδερα και όλα τα περιεχόμενα).
Θυμόσαστε την σκηνή από [Το Πέμπτο Στοιχείο] που ξαναφτιάχνουν την Leeloo (Mila Jovovich) μετά από ανάλυση του DNA που βρήκαν σε ένα μέρος του χεριού της (ό,τι είχε απομείνει μετά την ανατίναξη του διαστημοπλοίου της); (Δείτε εδώ).
Λοιπόν, σε λίγο καιρό (σε τρία τέρμινα, αν δεν καταφέρουμε να καταστρέψουμε τα πάντα) όλες οι παραγωγικές εταιρείες θα μπορούσαν να μετατραπούν σε εταιρείες πληροφορικής που θα εκτυπώνουν τα προϊόντα τους κατά παραγγελία, φαγητά, φάρμακα, ρούχα, αυτοκίνητα, αεροπλάνα. Αυτό θα σημάνει περισσότερο ελεύθερο χρόνο για τους ανθρώπους που θα μπορέσουν να αναπτύξουν στο έπακρο την δημιουργικότητά τους.
Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν πρόκειται για επιστημονική φαντασία πια. Δείτε ένα ωραίο βιντεάκι εδώ.

Δωρεάν μαθήματα

Είχα γράψει πριν από καιρό, 2010-06-10, στην ανάρτηση [Δωρεάν βιβλία και μαθήματα] ότι υπάρχει η δυνατότητα να παρουσιάζονται στο διαδίκτυο βιντεοσκοπημένα μαθήματα, υποδειγματικές διδασκαλίες.

Τόνισα τότε με έμφαση ότι είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν τέτοια μαθήματα στην Ελληνική γλώσσα, για να επιμορφώνεται κάθε Έλληνας ή Ελληνόφιλος σε όλη την Γη.

Εκτός από τους συνδέσμους εκείνης της ανάρτησης, θέλω να προσθέσω εδώ την KhanAcademy, όπου γίνεται οργανωμένη δουλειά παρουσίασης μαθημάτων, παρακολούθησης της προόδου των μαθητών κάθε τάξης (και φυσικά προώθηση της αγγλικής γλώσσας!).

Όλα αυτά είναι δωρεάν και ταυτόχρονα είναι ανεκτίμητα!

27.06.2011 Ενημέρωση : Δείτε αυτό το βίντεο όπου ο Salman Khan εξηγεί γιατί ο ψηφιακός δάσκαλος μπορεί ενίοτε να είναι επιθυμητός : http://www.youtube.com/watch?v=nTFEUsudhfs&feature=player_embedded#at=212

Διαμάχες εταιρειών, έξω και εδώ

Διάβασα μια είδηση (που ανέβηκε από την κα Καλλιόπη Αλαχούζου) στο tvxs :

Η Microsoft ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να προσφύγει στην Κομισιόν κατά της Google, κατηγορώντας την ότι προσπαθεί να την παραγκωνίσει από την αγορά της αναζήτησης στο διαδίκτυο.

Η αμερικανική εταιρεία λογισμικού ισχυρίζεται ότι η Google χρησιμοποίησε την κυριαρχική της θέση για να περιορίσει την ανάπτυξη υπηρεσιών της. Επικαλείται μια σειρά από αντι- ανταγωνιστικές πρακτικές, υποστηρίζοντας μεταξύ άλλων ότι η Google περιορίζει τη δυνατότητα της μηχανής αναζήτησης της Microsoft, Bing, να προβάλλει διαδικτυακό περιεχόμενο.

Η Google ανακοίνωσε ότι δεν εκπλήσσεται από την κίνηση και ότι θα έδινε ευχαρίστως εξηγήσεις.

Αναλυτικότερα, η Microsoft κατηγορεί την Google ότι:

Χρησιμοποιεί τεχνικά μέτρα για να εμποδίσει τη μηχανή αναζήτησης Bing από το να βρίσκει περιεχόμενο από το YouTube, που ανήκει στην Google.
Εμποδίζει τη σωστή λειτουργία του YouTube στα Smartphones της Microsoft.
Ελέγχει την πρόσβαση σε αντίγραφα βιβλίων που δεν έχουν πνευματικά δικαιώματα.
Περιορίζει τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να ανακτήσουν τις δικές τους πληροφορίες, που έχουν παραχθεί μέσω των διαφημίσεων της Google για χρήση αλλού.
Εξαναγκάζει μεγάλες ιστοσελίδες να χρησιμοποιούν μόνο τα κουτιά αναζήτησης της Google στις σελίδες τους.

Πρώτα ένα σχόλιο για τα παραπάνω :
Η Microsoft πήρε πολλές τεχνολογικές καινοτομίες από άλλες εταιρείες (αγοράζοντάς τις ή αντιγράφοντάς τις) και διέθεσε στην παγκόσμια αγορά ένα λειτουργικό σύστημα, το Windows, (η Apple της έκανε μήνυση ότι το έκλεψε, αλλά τα δικαστήρια αποφάσισαν ότι "η Apple δεν εδικαιούτο δια να ομιλεί" επειδή το είχε κι εκείνη κλέψει από την Xerox), που βρίσκεται σε εκατομμύρια υπολογιστές, χωρίς να είναι και ό,τι καλύτερο έχει υπάρξει από λειτουργικά συστήματα.
Παράλληλα, η Google ανέπτυξε ένα ψαχτήρι (searching engine) πολύ καλό, υποσκελίζοντας το ψαχτήρι της Yahoo, που είχε υποσκελίσει το ψαχτήρι της Altavista, κλπ.. Για να μπορέσει να κάνει πιό ενδιαφέρον το ψαχτήρι της η Google, σκανάρισε δεκάδες χιλιάδες βιβλία, έφτιαξε χάρτες, δίνει χώρο για έγγραφα, έχει e-mail με chat και βιντεοκλήσεις και πολλά πολλά άλλα. Για να δουλεύουνε καλύτερα όλα αυτά, προώθησε τον φυλλομετρητή Google Chrome.
Η Microsoft ενοχλήθηκε όταν διαπίστωσε ότι ο δικός της φυλλομετρητής Internet Explorer έχανε έδαφος (μπορεί να ήταν και στην τρίτη θέση μετά από τον Mozilla Firefox που είναι γρήγορος και δωρεάν) και αποφάσισε να μπει στα χωράφια της Google φτιάχνοντας ένα δικό της ψαχτήρι, το Bing (που νομίζω ότι μοιράστηκε τεχνολογία με το Yahoo) και αγοράζοντας δικαιώματα από μουσεία για τους ζωγραφικούς πίνακες που εκτίθενται εκεί. Η Microsoft δεν πήρε κανένα μάθημα από την πορεία της Yahoo (δες τι συνέβη στην εταιρεία Yahoo) που θέλησε να γίνει portal και έχασε την εξειδίκευσή της.
Σε αντίδραση η Google ετοιμάζει το δικό της λειτουργικό σύστημα και απειλεί ότι θα εκθρονίσει την Microsoft από την κορυφή των πωλήσεων λειτουργικών συστημάτων.
Για να προλάβει λοιπόν η Microsoft την κατάσταση αυτή, ξεκίνησε τις μηνύσεις για να δημιουργήσει προβλήματα στην ανταγωνίστρια εταιρεία, "κατηγορώντας την ότι προσπαθεί να την παραγκωνίσει από την αγορά της αναζήτησης στο διαδίκτυο".
Εδώ βέβαια όλοι θυμόμαστε με ποιό τρόπο εξαφάνισε από την αγορά η Microsoft τον αξιόλογο φυλλομετρητή Netscape.

Εφαρμόζεται αυτό που λέει η φράση "όταν στον βάλτο τσακώνονται τα βουβάλια, την πληρώνουν τα βατράχια".

Άς έρθουμε στα Ελληνικά πράγματα. Θα περιγράψουμε μια μάχη λιανεμπόρων - χονδρεμπόρων.

Στην Ελλάδα υπήρχαν πολλά μικρά καταστήματα, (μπακάλικα, μανάβικα, κρεοπωλεία), που πωλούσαν τρόφιμα και λοιπά είδη. Τα καταστήματα αυτά τα τροφοδοτούσαν τοπικοί χονδρέμποροι με στολίσκους φορτηγών αυτοκινήτων.
Κάποια στιγμή άρχισαν να εμφανίζονται τα υπερκαταστήματα (supermarket). Πρώτος ήταν, νομίζω, ο Θανόπουλος και ακολούθησαν πολλοί ακόμη, Σκλαβενίτης, Βερόπουλος, κλπ.. Αυτοί άνοιξαν πολλά καταστήματα με το ίδιο όνομα, δημιουργώντας τις λεγόμενες αλυσίδες καταστημάτων λιανικού εμπορίου.
(Όταν μια αλυσίδα ανοίγει ένα νέο κατάστημα, καλεί τους προμηθευτές να φέρουν προϊόντα να το γεμίσουν. Η πληρωμή αυτών των εμπορευμάτων γίνεται κατόπιν συμφωνίας αργότερα, ας πούμε σε δυό μήνες. Επί δυό μήνες το κατάστημα λειτουργεί, γίνονται εισπράξεις, ανανεώνονται τα προϊόντα από τους προμηθευτές. Όταν αρχίσει η πληρωμή των προμηθευτών, το κατάστημα έχει εισοδεύσει πάρα πολλά χρήματα, που είναι επιπρόσθετη περιουσία της αλυσίδας. Αυτά δεν θα τα επιστρέψει ποτέ στους προμηθευτές, εκτός αν το κατάστημα κλείσει κανονικά με την αλυσίδα να λειτουργεί, οπότε αυτή θα πληρώνει επί δίμηνο. Σε περίπτωση πτώχευσης της αλυσίδας, όλα τα χρήματα χάνονται).
Άλλες αλυσίδες προτίμησαν ραγδαία αύξηση πλήθους καταστημάτων (πχ Ατλάντικ, Βερόπουλος) χωρίς αποδεδειγμένη επιτυχία, άλλες προχώρησαν με συνετό τρόπο, όπως η αλυσίδα Σκλαβενίτης που δημιουργούσε ένα νέο κατάστημα ανά εξάμηνο. Η ζημιά στα μικρά καταστήματα είχε ξεκινήσει, αφού οι αλυσίδες μπορούσαν να αγοράζουν με οικονομίες κλίμακος, και επομένως μπορούσαν να έχουν καλύτερες τιμές πώλησης. (Δεν ήσαν όμως όλοι το ίδιο καλοπληρωτές!)

Κάποια στιγμή η κυβέρνηση με ενθουσιώδη τρόπο (υπεύθυνος τότε ο κ. Στέφανος Μάνος) παρουσίασε μια νέα επένδυση στην χώρα, το Makro, που θα πωλούσε σε χονδρεμπόρους, θα ήταν δηλαδή υπερχονδρέμπορος. (Πλάκα έχουν οι λέξεις αυτές!). Πραγματικά, όσοι χονδρέμποροι μπορούσαν να παρουσιάσουν ένα τιμολόγιο από τις εργασίες τους, έπαιρναν από το Makro μια κόκκινη καρτούλα που τους έδινε το δικαίωμα να αγοράζουν από εκεί προϊόντα με χαμηλές τιμές. Στη συνέχεια πήραν κόκκινη καρτούλα και μερικοί μπακάληδες που πήγαιναν με το φορτηγάκι τους και αγόραζαν ό,τι χρειαζόταν το μαγαζί τους - και το σπίτι τους φυσικά. Τελικά, βρήκαν τρόπο και μερικοί επιτηδευματίες εκτός λιανεμπορίου να προμηθεύονται τα απαραίτητα είδη του σπιτιού από εκεί. (Είχα γνωστούς που το έκαναν αυτό, αλλά δεν μπορώ να το αποδείξω σήμερα, οπότε μπορείτε να το θεωρήσετε υπερβολή).
Όταν αντιλήφθηκαν οι αλυσίδες λιανεμπορίου ότι οι υπερχονδρέμποροι πωλούσαν και "λιανικά", δηλαδή έμπαιναν στα δικά τους χωράφια, έκαναν την αναμενόμενη κίνηση : άρχισαν να πωλούν χονδρικά σε επιχειρηματίες ("θέλετε απόδειξη ή τιμολόγιο;"), και μάλιστα άρχισαν να στέλνουν με στολίσκο αυτοκινήτων τους τις παραγγελίες στα καταστήματα. (Τώρα αυτό γίνεται και για οικίες).

Αποτελέσματα :
(1) όλοι οι ενδιάμεσοι χονδρέμποροι εξαφανίστηκαν σιγά-σιγά. Δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν σε τιμές τις αλυσίδες. Κρατήθηκαν για λίγο μόνο αυτοί που είχαν αποκλειστική αντιπροσώπευση κάποιου εισαγόμενου προϊόντος, μέχρι που καταργήθηκε ο θεσμός του αποκλειστικού αντιπροσώπου και μπορούσε ο καθένας να εισαγάγει ό,τι επιθυμούσε από όποια χώρα ήθελε.
(2) Όλα τα μεσαία καταστήματα χάθηκαν, και μετατράπηκαν σε υποκαταστήματα των αλυσίδων.
(3) Τα πολύ μικρά καταστήματα (η "Έβγα" της γειτονιάς, που μπορεί να έγινε και "Δέλτα" της γειτονιάς) έβαλαν όλα τα είδη για να προσελκύουν την πελατεία, αλλά η μόδα οδηγεί τους νέους καταναλωτές στα τεράστια Mall για καφέ, θέαμα, ψώνια και χαβαλέ. Η ψιλικατζού της γειτονιάς δεν μπορεί να αντέξει το ατελείωτο ωράριο εργασίας. Για τον "θάνατο του εμποράκου" έχουν γραφτεί πολλά.

Έτσι έγινε η καταστροφή του ενδιάμεσου κοινωνικού ιστού, δημιουργήθηκαν οι ψαλίδες στα εισοδήματα, και τώρα ψάχνουμε για "νοικοκυραίους" και διαπιστώνουμε ότι είναι είδος εν ανεπαρκεία.

Έτσι πατιούνται τα μικρά βατραχάκια, που δεν τα προσέχουν καν τα οργισμένα βουβάλια. Βάλτος!

Γιατί γίνεται η οικονομική επίθεση εναντίον της Ελλάδος

Ήθελα από καιρό να γράψω το πώς βλέπω εγώ την οικονομική κατάσταση που σχετίζεται με τις επιθέσεις εναντίον της Ελληνικής οικονομίας από οίκους αξιολόγησης, κλπ..
Αυτά που θα πω εδώ, τα έχω ξαναπεί σε ιδιωτικές συζητήσεις πολλές φορές τα τελευταία δύο χρόνια. Δεν θα μιλήσω ως αυθεντία περί τα οικονομικά, αλλά ως απλός σκεπτόμενος άνθρωπος. Θα τα πω απλά, χωρίς πλατειασμούς και ειδική ορολογία, για να είναι κατανοητά από όλους.

Τα παλιά χρόνια υπήρχαν μικρά κράτη με έναν απόλυτο ηγεμόνα/βασιλιά, με τον στρατό τους και με το νόμισμά τους, που εικόνιζε συνήθως τον κυβερνήτη.
Όταν γίνονταν πόλεμοι, οι νικητές επέβαλλαν την γλώσσα τους, φορολογία και το νόμισμά τους στους ηττημένους. Αν υπήρχαν αναταραχές, ο στρατός έπρεπε να επιβάλλει την τάξη.
Μετά από μεγάλους πολέμους, οι λαοί προσπαθούσαν πάντοτε με διεθνείς συνεννοήσεις να διατηρήσουν και να επιμηκύνουν τις ειρηνικές περιόδους. Τότε ψηφίζονταν και διακρατικές συνθήκες που βελτίωναν το διεθνές δίκαιο.
Μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, άρχισε να γίνεται φανερό ότι οι πόλεμοι δεν ήταν απαραίτητο να γίνονται με τα όπλα. Θα μπορούσαν να ιδρυθούν πολυεθνικές εταιρείες, οι οποίες θα μπορούσαν να πουλάνε βασικά προϊόντα (πχ τρόφιμα, φάρμακα) σε ένα λαό και να μεταφέρουν τα κέρδη στην έδρα της πολυεθνικής (νέα μέθοδος φορολογίας). Μάλιστα, τα εμπορεύματα θα μπορούσαν να παράγονται σε τρίτη χώρα. Άρα ο διακινητής μπορεί να αγοράζει από όσους έχουν την μεγαλύτερη ανάγκη να πουλήσουν, πετυχαίνοντας χαμηλές τιμές αγοράς, και να πουλάει σε όσους έχουν την μεγαλύτερη ανάγκη να αγοράσουν, πετυχαίνοντας υψηλές τιμές πώλησης. Οι νομοθεσίες των χωρών διαμορφώνονταν εξ ανάγκης, ώστε να εξυπηρετούν τα συμφέροντα των μεγάλων εταιρειών.

Το διεθνές εμπόριο δεν διευκολυνόταν από την πληθώρα νομισμάτων των διαφόρων χωρών. Καθημερινά ορίζονταν νέες ισοτιμίες, ανάλογα με ποικίλους παράγοντες, και οι αγοραπωλησίες εκείνης της ημέρας μπορούσαν να γίνουν με τις νέες τιμές. Ο προγραμματισμός των αγορών δεν μπορούσε να είναι ευχερής και υπήρχαν πολλά παιγνίδια χρηματιστών.
Αποφάσισαν όλες οι χώρες να συσκεφθούν για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα των πολλών νομισμάτων, των ισοτιμιών και της ασφάλειας των εμπορικών πράξεων. Η συνάντηση έγινε στο Μπρέτον Γουντς των ΗΠΑ.
Αρχικά έγιναν προτάσεις για δημιουργία ενός νέου διεθνούς νομίσματος, προς το οποίο θα ορίζονταν ισοτιμίες όλων των κρατικών νομισμάτων, και οι τιμές στο διεθνές εμπόριο θα μπορούσαν να είναι σταθερότερες, εκφρασμένες στο νέο νόμισμα. Εδώ οι ΗΠΑ αντιπρότειναν την χρήση του δολαρίου ως νομίσματος διεθνών αγοραπωλησιών, και εγγυήθηκαν ότι θα είχε μια σταθερή ισοτιμία με το χρυσάφι (35 δολάρια η ουγγιά (τεχνητά φουσκωμένο από περίπου 20 δολάρια)).
Έτσι, τον Ιούλιο του 1944, 730 εκπρόσωποι 44 χωρών πήραν μια απόφαση για την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα. Ίδρυσαν και δυο οργανισμούς, την Διεθνή Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που θα στήριζαν την εφαρμογή της απόφασης Bretton Woods και θα αντιμετώπιζαν τυχόν προβλήματα.
Δεν επεκτείνομαι στο πώς στελεχώθηκαν και πού δραστηριοποιήθηκαν αυτοί οι νέοι οργανισμοί. Σημειώνω μόνο πως το αδύνατο σημείο αυτής της συμφωνίας ήταν η σταθερή ισοτιμία με το χρυσάφι. Εκείνη την εποχή οι ΗΠΑ κατείχαν το 80% του παγκόσμιου χρυσού και φαινόταν ότι θα μπορούσαν να κρατήσουν την συμφωνία. Αυτό που πραγματικά έγινε, ήταν ότι σιγά σιγά άδειαζαν τα αποθέματα των ΗΠΑ σε χρυσάφι και ότι πολλές άλλες χώρες, λογουχάρη στην Ευρώπη, άρχισαν να συσσωρεύουν πλούτο.
Έχοντας το κρατικό τους νόμισμα ως νόμισμα παγκοσμίου εμπορίου, οι Αμερικανοί μπορούσαν να αγοράσουν ό,τι ήθελαν, ας πούμε πετρέλαιο, από οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Κι αν αυτό ήταν ακριβό, απλά τύπωναν περισσότερα δολάρια. Έτσι πολλές χώρες απέκτησαν με το εμπόριό τους πολλά δολάρια, που όμως δεν είχαν το συμφωνημένο αντίκρισμα σε χρυσάφι.
Για να κάνετε σύγκριση, οι άλλες χώρες έπρεπε να παράγουν προϊόντα, να τα πωλούν για να πάρουν δολάρια και μετά να αγοράσουν ας πούμε πετρέλαιο. Αν δεν μπορούσαν να πωλήσουν μέσα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, ή λόγω δυσμενών συνθηκών στην παραγωγή τους, δεν θα μπορούσαν να αγοράσουν αυτά που είχαν ανάγκη, οπότε θα έπρεπε να δανεισθούν. (Όχι όμως οι ΗΠΑ!).
Το 1967 ήταν φανερό ότι η συμφωνημένη ισοτιμία 35$ η ουγγιά δεν μπορούσε να διατηρηθεί. Ορίστηκαν προσωρινά (το 1969) κάποιες Ειδικές Τραβηκτικές (Special Drawing Rights, SDR), ειδικό νόμισμα για συναλλαγές μεταξύ τραπεζών και ΔΝΤ. Δεν έλυσαν το πρόβλημα των κρατών που κατείχαν δολάρια για να αγοράζουν πετρέλαιο (πετροδολάρια), αλλά έδειχναν ότι η ηγεσία στην οικονομία μετακινήθηκε από τις ΗΠΑ στο ΔΝΤ!
Ο πόλεμος στο Βιετνάμ επιβάρυνε τα πράγματα για τον Νίξον και το δολάριο έχανε έδαφος. Ξαφνικά (το 1971 έπαψε η εφαρμογή του "κανόνα του χρυσού") οι χώρες βρέθηκαν με άχρηστα χαρτιά στα χέρια και προσπάθησαν να τα ξεφορτωθούν. Όχι όλες! Θυμάμαι ότι άκουσα στο ραδιόφωνο τον εκφωνητή να λέει "Σήμερα το δολάριο υποτιμήθηκε ως προς όλα τα νομίσματα του κόσμου. Η δραχμή μας όμως απέδειξε ότι είναι το σκληρότερο νόμισμα, διότι διατήρησε την ισοτιμία της με το δολάριο!".
Έτσι η δραχμή μας άρχισε να κατρακυλάει μαζί με το δολάριο...

Κάποια στιγμή σκέφθηκαν στην Ευρώπη να φτιάξουν ένα κοινό νόμισμα, το Ευρώ. Ένα νόμισμα ξέρουμε ότι πρέπει να το στηρίζει και μια πολεμική μηχανή. (Ρωτήστε τους Αμερικανούς "γιατί κάνατε τόσες στρατιωτικές επεμβάσεις σε όλον τον κόσμο;"). Αλλά η Ευρώπη δεν διέθετε τέτοιο στρατό. Αποφάσισαν να δώσουν όμως τόσα Ευρώ σε κάθε χώρα, όσο δυνατή ήταν η οικονομία της : Η Γερμανία πήρε πολλά, η Ιταλία λιγότερα, η Ελλάδα ακόμη λιγότερα. Πέτυχαν έτσι να έχει το Ευρώ πραγματικό αντίκρισμα, σε αντιδιαστολή με το δολάριο.
Το ευρώ βγήκε ίσο με ένα δολάριο, αλλά αμέσως άρχισε να αλλάζει η ισοτιμία εις βάρος του δολαρίου. Έφτασε γρήγορα το 1,4 δολάρια για 1 ευρώ. Οι Ευρωπαϊκές τράπεζες προσπαθούσαν να το συγκρατήσουν γιατί οι υψηλότερες τιμές δυσκόλευαν τις πωλήσεις των Ευρωπαϊκών προϊόντων. Όμως οι πωλητές προϊόντων άλλων χωρών άρχισαν να σκέφτονται "Γιατί να πουλήσω το πετρέλαιο σε δολάρια, που μετά θα γίνουν όλο και πιο ασθενικά, και να μη το πουλήσω σε ευρώ, που μετά θα παίρνουν παραπάνω αξία;". Το δήλωσε ο Σαντάμ Χουσέιν στο Ιράκ και είδαμε τι έγινε. Ο Αχμαντινετζάντ στην Περσία δηλώνει ότι πουλάει σε όλα τα νομίσματα και η στάση των ΗΠΑ απέναντί του είναι σαφέστατα εχθρική.

Όλο αυτόν τον καιρό, η Κίνα διατηρούσε το νόμισμά της (ρενμινμπί ή γιουάν) 10% κάτω από το δολάριο και προσπαθούσε να προωθήσει τα προϊόντα της στην παγκόσμια αγορά. Τα αποθέματά της σε ξένο νόμισμα ήσαν αρχικά δολάρια και Ιαπωνέζικα γιεν και άρχισε να συλλέγει ευρώ. Μαγαζάκια με κινέζικα φαναράκια άνοιξαν παντού. Όταν τα αποθέματα της Κίνας σε ευρώ έγιναν σημαντικά, πάνω από το 20% το καλοκαίρι του 2008 αν θυμάμαι καλά, οι Κινέζοι υπεύθυνοι είπαν "Ήρθε ο καιρός να συζητήσουμε για ένα νέο νόμισμα διεθνούς εμπορίου".

Αυτό ήταν μια σχεδόν αθόρυβη βόμβα για την οικονομία των ΗΠΑ. Ήταν προφανές ότι οι Κινέζοι δεν ήθελαν το δολάριο, αλλά κάποιο άλλο νόμισμα. Ποιό θα ήταν αυτό;
Το ρούβλι; (Δυνατός παίκτης η Ρωσία, έκανε συμφωνία με την Κίνα για εμπορικές ανταλλαγές με ένα καλάθι νομισμάτων χωρίς δολάρια! Δες άρθρο "Κίνα και Ρωσία καταργούν το δολάριο" του Μωυσή Λίτση στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία σελ.9 στις 05/12/2010).
Το γιεν; (Εύχομαι να καταφέρουν οι Ιάπωνες να επιζήσουν από τα πυρηνικά τους).
Το ευρώ;
Το ρενμινμπί;
Αυτό που θα είχε πίσω του πραγματικές οικονομίες. Το ευρώ.

Οι υπεύθυνοι των ΗΠΑ είδαν την καταστροφή να έρχεται. Αν γινόταν το ευρώ νόμισμα παγκόσμιων συναλλαγών, τότε για να αποκτήσουν ευρώ για τις εισαγωγές τους θα έπρεπε να φτιάξουν ανταγωνιστικά προϊόντα και να τα πωλήσουν. Πολύ πιο δύσκολο από το να τυπώνουν απλά όσα δολάρια χρειάζονταν! Είχαν δύο μεθόδους να προχωρήσουν : Η μία να επιτεθούν στην Κίνα. Αυτό ήταν για γέλια μετά από Βιετνάμ, Αφγανιστάν και δεν συμμαζεύεται.
Η άλλη μέθοδος : να αποδυναμώσουν το ευρώ.

Αν μπορούσαν να κάνουν κάποια χώρα της Ευρώπης να χρεωκοπήσει, τότε θα μπορούσαν να πούνε στους Κινέζους ότι δεν θα ήταν καλή ιδέα να στηριχθούν στο ευρώ! Εξέτασαν την κατάσταση των Ευρωπαϊκών χωρών και έβαλαν σε εφαρμογή την επίθεση.

Πρώτα η Ελλάδα, που οι αλόγιστοι κυβερνήτες της άλλαξαν με δομημένα ομόλογα τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων (20 ασφαλιστικά ταμεία, με αποφάσεις των διοικήσεών τους όχι μέσω ΑΕΔΑΚ, πάνω απο 700 εκατομμύρια ευρώ), τους κόπους δεκαετιών των Ελλήνων εργαζομένων. Το μεγαλύτερο έγκλημα που έχει γίνει στην χώρα αυτή, που έγινε ολοφάνερο όταν "επτώχευσε" η (μέχρι την προηγούμενη μέρα υγιέστατη) αμερικανική Lehman Brothers . Οι συντάξεις θα έπρεπε να είναι κάτω από την εγγύηση του κράτους και ήρθε το "κράτος" και τις έκανε (διαγράφεται μία λέξις).
Αφού η Ελλάδα δεν είχε αποθεματικά, θα έπρεπε να δανειστεί για να πληρωθούν μισθοί και συντάξεις. Αν η Ελλάδα δεν μπορούσε να δανειστεί, θα χρεωκοπούσε και έτσι το ευρώ θα είχε χτυπηθεί καίρια. Άρχισαν λοιπόν να αυξάνουν τα επιτόκια δανεισμού για την Ελλάδα, κρατώντας όμως καλύτερες τιμές για τις δυνατές Ευρωπαϊκές χώρες για να μην υποψιαστούν ότι η επίθεση γίνεται εναντίον του ευρώ! Οι εταιρείες αξιολόγησης άρχισαν την δουλειά τους, υποβιβάζοντας την αγοραστική δύναμη στα Ελληνικά κρατικά ομόλογα (ενώ παράλληλα στοιχημάτιζαν σε δευτερογενείς αγορές ότι η χώρα θα χρεωκοπήσει).
Εδώ δεν πρόκειται να ισχυριστώ ότι ο καημένος ο ΓΑΠ έτρεξε παντού να τους πει ότι "η επίθεση εναντίον του ευρώ άρχισε" και όλοι του απαντούσαν "άστα αυτά, είσαστε ψεύτες και απατεώνες". Αλήθεια είναι, αλλά μισή. (Κάποια πράγματα δεν τα έχουν διευκρινίσει, όπως το Τ+10 στην Τράπεζα Ελλάδος, αλλά είναι λεπτομέρεια για αργότερα). Ακούμε πάντως ότι μαζί με τον "καταλληλότερο" είχαν επισκεφθεί το ΔΝΤ και συζήτησαν περί του πρακτέου.

Δεύτερη η Ιρλανδία, που είχε γνωρίσει την ανάπτυξη με ένα σωρό Αμερικανικές εταιρείες (Microsoft για παράδειγμα) που είχαν επενδύσει εκεί ... μέχρι να φύγουν! Γκρεμίστηκε.

Τρίτη η Πορτογαλία. Η κυβέρνηση έπεσε, επειδή δεν μπόρεσε να περάσει τα μέτρα, που ήδη εφαρμόζονται εδώ.

Ακολουθούν Ισπανία, Ιταλία, κλπ.. Οι υποβαθμίσεις από τις Αμερικανικές εταιρείες "αξιολόγησης" έρχονται βροχηδόν.

Για να στηριχθεί η Ελλάδα, ας πούμε ότι αρκούσαν 110 δις ευρώ. Για να στηριχθούν όλες αυτές οι χώρες, ούτε ένα τρις ευρώ δεν φθάνει. Ποιός θα τα δώσει; Οι Γάλλοι ή οι Γερμανοί; Οι Γερμανοί ήδη αναπολούν τις ωραίες ημέρες με το μάρκο και μαυρίζουνε την Μέρκελ με την πρόσφατη ευκαιρία τοπικής ψηφοφορίας. Οι Γάλλοι ασχολούνται με επιθέσεις στην Λιβύη για να αποκτήσουν το χαμένο κύρος.

Ο οικονομικός πόλεμος του δολαρίου εναντίον του ευρώ μαίνεται.
Κι αν γίνονται διαδοχικά αφάνταστες αλλαγές σε πολλές χώρες στην γειτονιά της Ευρώπης, αυτό δεν λέω ότι είναι υποκινούμενο αλλά πάντως δεν είναι καλό. Μόνο τους πρόσφυγες να θελήσουμε να βοηθήσουμε, θα οδηγήσουμε τις οικονομίες μας σε ύφεση.

Και η Κίνα τι κάνει την τελευταία διετία; Έχει ξεχάσει την πρότασή της για παραμερισμό του δολαρίου; Διαβάζω σήμερα στο tvxs μια είδηση:

Το τέλος της κυριαρχίας του δολαρίου στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα ζητά αξιωματούχος της Κίνας με έκθεσή του, η οποία δημοσιοποιήθηκε μία ημέρα πριν τη σύνοδο πολιτικών, Κεντρικών Τραπεζιτών και ακαδημαϊκών της G 20, της ομάδας των 20 μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου, στην πόλη Nanjing της Κίνας [http://english.cciee.org.cn/Detail.aspx?newsId=2598&TId=46]. 

Την έκθεση, με τίτλο: «Μεταρρύθμιση του παγκόσμιου νομισματικού συστήματος στο πλαίσιο της G20», συνέταξε ο αναπληρωτής διευθυντής του κορυφαίου κρατικού ομίλου προβληματισμού (think tank) της Κίνας, το οποίο θα την εκπροσωπήσει στην αυριανή σύνοδο.

«Τα κράτη σε όλο τον κόσμο δεν έχουν τρόπο να περιορίσουν την έκδοση δολαρίων από την Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed). Το σημερινό διεθνές νομισματικό σύστημα στερείται σταθερότητας και δικαιοσύνης», αναφέρει η έκθεση.

Αναφέρεται ακόμη ότι το διεθνές νομισματικό σύστημα έχει πέσει σε μία «παγίδα δολαρίου», καθώς η μείωση των συναλλαγματικών αποθεμάτων σε δολάρια θα ήταν μία εύλογη κίνηση, αλλά δεν είναι εύκολη, καθώς θα οδηγούσε σε υποτίμηση του δολαρίου και συνεπώς σε μείωση της αξίας τους.

Την αυριανή σύνοδο της G 20 θα παρακολουθήσουν, μεταξύ άλλων, ο Πρόεδρος της Γαλλίας - που έχει την προεδρία της G 20 - Νικολά Σαρκοζί, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Τίμοθι Γκάιτνερ, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν Κλοντ Τρισέ και ο αντιπρόεδρος της Κίνας Γουάνγκ Κίσαν.

Αυτά!
Άντε να δούμε πώς θα σωθούμε.
Δεν είναι αδύνατο, αλλά πρέπει να καταλαβαίνουμε ποιοί είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι και να φυλαγόμαστε.

Κόψιμο κλάδων εκπαίδευσης (και παραοικονομίας)

Σε ένα μακρινό πανεπιστήμιο (το Albany Νέας Υόρκης ΗΠΑ), ο πρόεδρος George M. Philip αποφάσισε στις 01.10.2010, επικαλούμενος οικονομικούς λόγους, την κατάργηση των τμημάτων Γαλλικών, Ιταλικών, Κλασσικών, Ρωσικών και Θεατρικών Σπουδών.

Ένα μήνα αργότερα, ο καθηγητής Βιοχημείας Gregory A. Petsko, από άλλο πανεπιστήμιο (το Brandeis στις ΗΠΑ), του έστειλε μια επιστολή (εδώ στην Αγγλική, εδώ στην Ελληνική γλώσσα σε μετάφραση του Μιχάλη Ζωντού για το TVxs).

Το κείμενο της επιστολής ρέει ευχάριστα, έχει χιούμορ και αναφορές από την παγκόσμια λογοτεχνία, αλλά είναι τελικά αδυσώπητο. Όσο προχωράει κανείς προς το τέλος της ανάγνωσης, τόσο περισσότερο καταλαμβάνεται από απόγνωση για τις αποφάσεις που κάποιοι άσχετοι παίρνουν επηρεάζοντας τις ζωές πολλών άλλων.

Εύκολα μπορούμε να σκεφτούμε την δική μας κατάσταση στην παιδεία, όπου γίνονται πολλές αλλαγές (συγχωνεύσεις σχολείων, αλλαγές στα προγράμματα σπουδών, διευρύνσεις των διδακτικών αντικειμένων χωρίς να εξετάζεται η επάρκεια του διδάσκοντος για το νέο αντικείμενο, και πάμπολλα άλλα) χωρίς να φαίνεται καθαρά αν όλα αυτά είναι βελτιώσεις, οπότε υπάρχουν συνεχείς αντιδράσεις.

Στην πραγματικότητα, η σκέψη μας μπορεί να φύγει από την παιδεία και να περιπλανηθεί σε άλλα θέματα της ζωής μας, οικονομικά, χωροταξικά, κλπ.. Πάλι θα βρούμε εκεί αποφάσεις που παίρνονται από ανεπαρκείς έως μέτριους αρμόδιους, ενώ ο "κοινός νους" είναι απλά απών.

Ένα παράδειγμα : Ανακαλύπτουν ότι ένας φορολογούμενος δήλωνε εισόδημα 30000 ευρώ τον χρόνο επί δέκα χρόνια με έξοδα 20000 ευρώ τον χρόνο. Ο κοινός νους λέει ότι θα μπορούσε να έχει καταθέσει στον λογαριασμό του το πολύ 10x10000 ευρώ όλα αυτά τα χρόνια. Ο έλεγχος βρίσκει ότι έχει δέκα εκατομμύρια ευρώ, και όχι εκατό χιλιάδες ευρώ όπως θα περίμενε κανείς.
Τι κάνει η πολιτεία; Του βάζει ένα πρόστιμο.
Τι άλλο έπρεπε να κάνει η πολιτεία; Να προβεί σε άμεση κατάσχεση υπέρ του Δημοσίου των παράνομα αποκτηθέντων χρημάτων.
Γιατί δεν το κάνει η πολιτεία αυτό; Γιατί όλοι οι έχοντες θα φρόντιζαν να βγάλουν "έξω" τα χρήματά τους.
Και γιατί δεν εφαρμόζεται ένα σύστημα να μη μπορεί κανείς να ξοδέψει (ή και να εξαγάγει) χρήματα που δεν έχει αποκτήσει νόμιμα; Δεν έχω απαντήσεις για όλα.
Εύκολο είναι : "Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο έχει έναν λογαριασμό εσόδων - εξόδων. Το αρχικό υπόλοιπο είναι τα διαθέσιμα του προσώπου κατά την έναρξη της εφαρμογής του συστήματος. Για οποιαδήποτε έσοδα του προσώπου πρέπει να αυξάνεται το υπόλοιπο. Για να γίνουν κάποια έξοδα πρέπει να καλύπτονται από το υπόλοιπο του λογαριασμού. Ούτε φακελάκια, ούτε μίζες, ούτε κλοπιμαία μπορούν να αυξήσουν το υπόλοιπο, άρα δεν μπορούν να ξοδευτούν για αγορές".
Η τεχνολογία υπάρχει. Έχει ήδη εφαρμοσθεί ένα παρόμοιο σύστημα στην Αυστραλία (αλλά κάποιοι πονηροί στέλνουν τούβλα μέσω ταχυδρομείου σε ξένες χώρες και το ταχυδρομείο "φροντίζει να μην αντιλαμβάνεται" ότι περιέχουν δεσμίδες χρημάτων οι επιστολές!)
Η πολιτική βούληση δεν υπάρχει. (Σαν να λέμε, ή δεν ξέρουν να το εφαρμόσουν κάποιοι μέτριοι ιθύνοντες, ή δεν θέλουν να το εφαρμόσουν από ιδιοτέλεια).

Φώτιση

Συμβολικά, επειδή είναι ημέρα της Ποίησης σήμερα, δημοσιεύω ένα ποίημά μου που διακρίθηκε (έπαινος) στον Ποιητικό Διαγωνισμό που διεξήγαγε το 2005 το Συμπόσιο Ποίησης στο Πανεπιστήμιο Πατρών.
(Προφανώς υπήρχαν καλύτερα ποιήματα από αυτό στον Διαγωνισμό, και βραβευμένα, και μη βραβευμένα).

Φώτιση

Να 'μουν, Απόλλωνα, νεκρός,
__ ρούχα απ’ το φως σου να ντυθώ
____ να ξαναζωντανέψω,

να υμνήσω την αξία σου εμπρός
__ σ' όλα της γης τα πλάσματα
____ ό,που κι αν ταξιδέψω.

Στη γη του Άδη, στυγερός
__ με λογική και με πειθώ
____ τον νου του να πλανέψω

ν' αδειάσει ο τόπος ο φριχτός
__ και ευθύς μ' όλα τα φάσματα,
____ γλέντι να συντροφέψω.

Είμαι του σύμπαντος ιστός.
__ Άργησα να τ' αντιληφθώ.
____ Χρειάστηκε να δρέψω

χωράφια γνώσης και σωστός
__ να μείνω στα χαλάσματα
____ και να υπομονέψω.

Άρχοντας ο σκοταδισμός,
__ μα τελικά να νικηθώ
____ δεν θα το επιτρέψω.

Κι αν προκαθήμενος βοσκός
__ μας θεωρεί μιάσματα,
____ σιγά μη τον πιστέψω!

Ασάφειες ιστορεί αυτός
__ και απειλεί - να φοβηθώ.
____ Εγώ θ' αντιπαλέψω

και σαν ηφαίστειο μεστός
__ με γέλια και με άσματα
____ πλάνες θα καταστρέψω.

Πλέω στην άγνοια ναυαγός.
__ Βουτάω μέχρι το βυθό
____ ιδέες να αλιέψω.

Θέλω στο γλωσσικό αρωγός
__ ανοίγοντας περάσματα
____ τη γλώσσα να θεριέψω.

Γίνονται οι λέξεις οδηγός
__ σ’ αλήθειες να περιηγηθώ,
____ στο τότε να επιστρέψω.

Ψάχνω σε κείμενα αυστηρώς
__ για Ελλήνων νου σε κλάσματα
____ που πρέπει να μαζέψω.

Βγαίνεις Απόλλωνα λαμπρός
__ και βλέπεις πόσο προσπαθώ
____ πόθους να τιθασέψω.

Και όταν βρεθεί ο θησαυρός
__ κι απαλειφθούν τα χάσματα
____ την γη θα σαγηνέψω.

Μανωλάς Εμμανουήλ
(25-03-2004)